Binlerce yıllık kadim bir tarihle içinde arkeolojik alanlardan Türk-İslam mimarisine kadar çok kıymetli eserler barındıran Menemen'in tarihi, Menemen Belediyesi'nin öncülüğünde Tarihi Sosyal ve Kültürel Yönleriyle Menemen adı altında iki ciltlik kitaba dönüştü. Osmanlı ve Cumhuriyet dönemini kapsayacak şekilde 38 akademisyenin katkılarıyla hazırlanan çalışmanın editörlüğünü Bakırçay Üniversitesi Tarih Bölümü'nden Prof. Dr. Nurgül Bozkurt yaparken, Menemen Belediyesi adına proje koordinatörlüğünü ise araştırmacı yazar Oktay Özengin üstlendi.

"BU ESER KENTİMİZİN TARİHİNE IŞIK TUTMAKTADIR"

Menemen Belediye Başkanı Aydın Pehlivan, ortaya çıkan eserin gelecekte yapılacak birçok araştırmaya da ışık olacağını söyledi. Başkan Pehlivan, "Menemen, 8 bin yıllık tarihsel birikile yalnızca bir yerleşim alanı değil, medeniyetlerin iz bıraktığı, kültürlerin yoğrulduğu yaşayan ve yaşatan bir kenttir. Binlerce yıllık süreçte bu topraklarda farklı uygarlıklar doğmuş, büyümüş ve iz bırakmıştır. Ortaya çıkan bu kıymetli eser, Menemen'in tarihsel, sosyal ve kültürel serüvenini bilimsel bir titizlikle ela alan, arşiv belgelerine ve birilcil kaynaklara dayanan nitelikli akademik çalışmaların bir araya gelmesiyle ortaya çıkmıştır. Osmanlı'dan cumhuriyete uzanan geniş zaman diliminde Menemen'in geçirdiği dönüşümü; idari yapıdan nüfus hareketlerine, ekonomik ilişkilerden toplumsal hafızaya kadar çok yönlü bir perspektifle ele alan bu çalışma, ilçemizin geçmişine dair önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Bu eserin bundan sonra yapılacak araştırmalara kaynaklık edeceğine ve Menemen'in tarihine dair bilginin daha da derinleşmesine katkı sunacağına yürekten inanıyorum. Kentimizin tarihine ışık tutan bu çalışmalara destek vermeyi de görev olarak kabul ediyorum. Çünkü Tarihini bilmeyen, geçmişiyle bağ kuramayan bir kent, geleceğe de güvenle yürüyemez. Belediyecilik sadece kaldırım yapmaktan değil, kente topyekûn sahip çıkmaktan geçer. Bizler de bu kenti okuyarak, anlayarak, sahiplenerek yarınlara hazırlıyoruz. Çalışmamızda emeği geçen tüm yazarlarımıza şükranlarımı sunuyorum." dedi.

İşte iki ciltlik çalışmada yer alan makaleler ve yazarları;

1. CİLT OSMANLI DÖNEMİ

Tanzimattan Cumhuriyete Menemen kazasının nüfus ve idari taksimatı - Nejdet Bilgi

İzmir Menemen İlçesi'nin mekânsal avantajları ve doğal çevresinin tarihsel gelişim üzerindeki rolü - Şermin Tağıl

Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nde "Oğuzlar Vilayeti" Menemen - Mehmet Yaşar Ertaş

19. yy seyahat anlatılarında Menemen - Uğur Avcı

Menemen'de bir Horasan Ereni Haykıran Baba ve zaviyesi - Kemal Ramazan Haykıran

Osmanlı döneminde bir valide sultan hassı: Menemen Hassı (16-19. yy arası) - Zübeyde Güneş Yağcı / Serdar Genç

18 ve 19. yüzyıllarda Menemen voyvodaları ve faaliyetleri - Serdar Genç / Zübeyde Güneş Yağcı

18. yüzyılda Menemen civarında eşkıyalık, kaçakçılık ve asayiş olayları - Bekir Gökpınar

Osmanlı Devleti'nde Menemen Kazası kaymakamları (1872-1908) - Emine Gedik

Menemen'de belediye teşkilatının kuruluşu ve Osmanlı'dan Cumhuriyet'e belediye başkanları - Uğur Avcı / Aysun Sarıbey Haykıran

Osmanlı bürokrasisinde Menemen doğumlu memurlar: 19. yy sicill-i ahval kayıtları üzerine bir değerlendirme - Mehmet Başaran

19. yüzyılda Menemen'de değişim ve dönüşüm - Hilal Ortaç

Ayniyat defterlerinde Menemen kazasına ait kayıtlar (1812-1865) - Zeynep Gürel / Ertan Gökmen

Arşiv kayıtlarına göre tanzimat döneminde Menemen'de gayrimenkul mülkiyetine yapılan müdahaleler - Arzu Taşcan

Tanzimat döneminde Menemen kazasında işlenen cinayetler örneğinde Osmanlı ceza kanunlarının uygulanması - Melis Merve Ocak / Arzu Taşcan

Menemen Redif Taburu'nun kuruluşu ve faaliyetleri - Aysun Sarıbey Haykıran

Arşiv belgelerine göre yakın çağda Menemen'de kadın - Özlem Soyer Zeyrek

Osmanlı Devleti döneminde Menemen tuzlası - Emine Dingeç

Menemen İskelesi'nin Osmanlı dönemindeki yeri ve önemine dair bir araştırma - Cansu Uçar

Tarihe açılan bir yol: Menemen'in demiryolu ile buluşması - Arif Kolay

19. yüzyılın son çeyreğinde Menemen'de bir maden imtiyazı talebi ve düşündürdükleri - Erol Karcı

19. yüzyıldan 20. yüzyıl başlarına kadar Menemen'de imar faaliyetleri - Ayşe Özdemir Kızılkan

Menemen Belediyesi'nin 1916 ve 1918 bütçeleri - Ertan Gökmen / Zeynep Gürel

Menemen Erkek Rüşdiye Mektebi (1875-1912) - Kevser Değirmenci

Ulema sicil dosyalarına göre Menemen'de görev yapmış olan Bab-ı Meşihat personeli (1879-1909) -Selim Hilmi Özkan

19. yüzyıl sonlarında ve 20. yüzyıl başlarında Menemen Kazası'nda Baltazzi Ailesi- Simge Sarçın Çalışkan

Osmanlı Devleti'nde son dönemi Menemen Kazası'nda Rumların kilise ve mektep inşa ve tamir faaliyetleri - Nurgül Bozkurt

2. CİLT CUMHURİYET DÖNEMİ

Yunan işgalinin Menemen ve çevresinde yarattığı tahribat -Günver Güneş

Cumhuriyet döneminde Menemen'de seçimler (1923-1950) - Beral Alacı

TBMM'de Menemen doğumlu milletvekilleri ve yasama çalışmaları - Nurettin Gülmez

Cumhuriyetin ilk yıllarında Menemen'in sosyo kültürel gelişiminde Türk Ocağı ve Halkevi - Günver Güneş / Müslime Güneş

Bir anıtın hikâyesi: Kubilay Abidesi - Oktay Özengin

1935-1950 yılları arasındaki nüfus sayımlarına göre Menemen'de nüfusun demografik yapısı, özellikleri ve değişimi - Betül Karcı

Menemen Ovası'nda taşkınları engelleme ve tarımı canlandırma çabası: Emiralem regülatörü örneği (1938-1945)-Hasan Daşdemir

Ahıska Türklerinin vatan hasretleri İzmir-Menemen - Aybüke Güzay

Menemen İlçesi suç kayıtlarının istatiksel analizi (1980-1985) - Ahmet Çelik