İzmir’de deniz ulaşımı, kent yaşamının vazgeçilmez parçalarından biri. Karşıyaka’dan Konak’a, Bostanlı’dan Üçkuyular’a Körfez üzerinde yapılan yolculuklar, İzmirlilerin günlük hayatında ayrı bir yere sahip. Ancak her gün binlerce kişinin kullandığı bu gemilerin isimlerine yakından bakıldığında, ortaya adeta İzmir’in yüzen hafızası çıkıyor.

İZDENİZ’in güncel filosunda 13 katamaran tipi yolcu gemisi, 2 yüksek hızlı yolcu gemisi, 1 yolcu gemisi ve 5 arabalı vapur bulunuyor. Filoda ayrıca Kadifekale isimli bir yüzer tesis de yer alıyor.

Yolcu gemilerinin isimleri Çakabey, Dokuz Eylül, 1881 Atatürk, Soma 301, Dario Moreno, Attila İlhan, Foça, Cengiz Kocatoros, Gürsel Aksel, Sait Altınordu, Vahap Özaltay, Metin Oktay ve Gezi olarak sıralanıyor.

Yüksek hızlı yolcu gemileri İhsan Alyanak ve Prof. Dr. Aziz Sancar’ın isimlerini taşırken arabalı vapurlarda ise Hasan Tahsin, Ahmet Piriştina, Kubilay, Fethi Sekin ve Uğur Mumcu isimleri bulunuyor. Tarihi Bergama da yolcu gemisi olarak filodaki yerini koruyor.

İSİMLERİ İZMİRLİLER BELİRLEDİ

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin yeni yolcu gemilerine verdiği isimlerin önemli bir bölümünün arkasında doğrudan İzmirlilerin tercihi bulunuyor. Yeni gemilerin isimlerinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilen ankette 500 bini aşkın oy kullanıldı. Ankette en fazla oyu alan isim ise “1881 Atatürk” oldu.

Gemilere Çakabey, Dokuz Eylül, 1881 Atatürk, Soma 301, Dario Moreno, Attila İlhan ve Foça gibi kentin tarihi ve toplumsal hafızasında karşılığı bulunan isimler verildi. İzmir sporunun efsaneleri de unutulmadı.

Karşıyaka Spor Kulübü’nün unutulmaz isimlerinden Cengiz Kocatoros, Göztepe’nin efsane kaptanı Gürsel Aksel, Altınordu ile özdeşleşen Sait Altınordu, Altay’ın sembol isimlerinden Vahap Özaltay ve Türk futbolunun “Taçsız Kral”ı Metin Oktay’ın isimleri Körfez’de çalışan yolcu gemilerinde yaşatılıyor.

Bu tercihlerle İzmir’in üç köklü spor kulübü Karşıyaka, Göztepe ve Altınordu’nun yanı sıra Altay ve İzmir’den yetişerek Türk futbolunun en büyük isimlerinden biri haline gelen Metin Oktay da kentin deniz ulaşımında kendisine yer buldu.

Cengiz Kocatoros’un isminin bir gemiye verilmesi de bu yaklaşımın dikkat çekici örneklerinden biri oldu. “Gode Cengiz” olarak tanınan Kocatoros, uzun yıllar Karşıyaka forması giymiş ve kulübün sembol futbolcularından biri haline gelmişti. Gürsel Aksel ise Göztepe’de uzun yıllar forma giymiş ve kaptanlık yapmıştı.

Sait Altınordu’nun hikâyesi de oldukça özel. Futbol yaşamını Altınordu’ya adayan efsane futbolcu, kulübüyle öylesine özdeşleşmişti ki soyadını dahi “Altınordu” olarak değiştirmişti.

ATATÜRK’TEN DARİO MORENO’YA İZMİR’İN HAFIZASI

İzmir vapurlarının isimleri yalnızca spor dünyasıyla sınırlı değil. Kentin tarihine, kültürüne ve sanatına damga vurmuş isimler de Körfez’de yaşamaya devam ediyor.

“1881 Atatürk” bunların başında geliyor. Mustafa Kemal Atatürk’ün doğum yılını taşıyan gemi, isim anketinde İzmirlilerden en yüksek oyu alan seçenek olmuştu.

“Dokuz Eylül” ismi ise İzmir için başlı başına tarihsel bir anlam taşıyor. 9 Eylül 1922, İzmir’in kurtuluşunun ve Milli Mücadele’nin önemli dönüm noktalarından biri olarak kent hafızasında özel bir yere sahip.

Hasan Tahsin ismi de İzmir tarihiyle doğrudan bağlantılı. 15 Mayıs 1919’da İzmir’in işgali sırasında işgal kuvvetlerine karşı ilk kurşunu atan gazeteci Hasan Tahsin’in adı bugün arabalı vapurlardan birinde yaşatılıyor.

İzmir’in kültür ve sanat hayatıyla özdeşleşen Dario Moreno da Körfez’de adı yaşatılan isimlerden. İzmir’de yetişen ve uluslararası üne kavuşan sanatçının adı, Tarihi Asansör yakınındaki Dario Moreno Sokağı’nın yanı sıra bir yolcu gemisinde de yaşamaya devam ediyor.

Şair ve yazar Attila İlhan’ın adı da İzmir Körfezi’ndeki gemilerden birinde bulunuyor. Menemen doğumlu Attila İlhan, Türk edebiyatının önemli şair, romancı ve düşünce insanlarından biri olarak hafızalardaki yerini koruyor.

Filodaki “Soma 301” ismi ise Türkiye’yi yasa boğan 13 Mayıs 2014 tarihli Soma maden faciasında hayatını kaybeden 301 madencinin anısını taşıyor.

ARABALI VAPURLARDA TARİHE GEÇEN İSİMLER

Bostanlı ile Üçkuyular arasında araç ve yolcu taşıyan arabalı vapurların isimlerinde de Türkiye ve İzmir’in yakın tarihinden önemli kişiler bulunuyor.

Hasan Tahsin’in yanı sıra eski İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Piriştina’nın adı da arabalı vapurlardan birinde yaşatılıyor. 1999-2004 yılları arasında İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı yapan Piriştina, görevdeyken yaşamını yitirmişti.

Bir diğer arabalı vapur ise Kubilay adını taşıyor. Menemen’de 23 Aralık 1930’da meydana gelen olaylarda öldürülen Asteğmen Mustafa Fehmi Kubilay’ın adı, İzmir’in ve Cumhuriyet tarihinin hafızasında önemli bir yere sahip.

İzmir Büyükşehir Belediyesi, Hasan Tahsin, Ahmet Piriştina ve Kubilay isimlerinin de İzmirlilerin oylarıyla belirlendiğini açıklamıştı. Böylece kentin yakın tarihinde iz bırakan üç isim, yıllardır İzmir Körfezi’nde yolculuk etmeye devam ediyor.

Filonun daha sonra katılan arabalı vapurlarından birine ise 5 Ocak 2017’de İzmir Adliyesi önündeki terör saldırısında gösterdiği kahramanlıkla hafızalara kazınan şehit polis memuru Fethi Sekin’in adı verildi.

Fethi Sekin arabalı vapuru 2020 yılında Körfez seferlerine başladı.

Filodaki bir diğer arabalı vapur da araştırmacı gazeteci ve yazar Uğur Mumcu’nun adını taşıyor. Böylece gazetecilik tarihinin simge isimlerinden biri de İzmir Körfezi’nde yaşatılıyor.

KÖRFEZ ASLINDA İZMİR’İN YÜZEN HAFIZASI

İZDENİZ filosunda bilim dünyasından yerel yöneticilere kadar farklı alanlardan isimler de bulunuyor. Yüksek hızlı yolcu gemilerinden biri eski İzmir Belediye Başkanı İhsan Alyanak’ın, diğeri ise Nobel Kimya Ödülü sahibi Prof. Dr. Aziz Sancar’ın adını taşıyor.

Filoda yer alan Çakabey ismi ise İzmir ve denizcilik tarihini çok daha eski dönemlere götürüyor. 11. yüzyılda İzmir ve çevresinde hakimiyet kuran Çaka Bey, Türk denizcilik tarihinin öncü isimleri arasında kabul ediliyor.

Foça gemisi adını İzmir’in tarihi ve turistik ilçelerinden alırken, Bergama isimli tarihi yolcu gemisi de İzmir’in dünya çapında tanınan antik kentlerinden ve ilçelerinden birinin adını Körfez’de yaşatıyor. Kadifekale isimli yüzer tesis ise adını İzmir’e hakim tepelerden birinde bulunan tarihi Kadifekale’den alıyor.

Ortaya çıkan tablo İzmir vapurlarının aslında sıradan bir ulaşım filosundan çok daha fazlası olduğunu gösteriyor. Aynı Körfez’de Atatürk’ün, Hasan Tahsin’in, Attila İlhan’ın, Dario Moreno’nun, Aziz Sancar’ın, Fethi Sekin’in ve Uğur Mumcu’nun isimleri dolaşıyor; Cengiz Kocatoros, Gürsel Aksel, Sait Altınordu, Vahap Özaltay ve Metin Oktay gibi futbol efsanelerinin adları denizde yaşamaya devam ediyor.

Her gün vapura yetişme telaşıyla tabelasına belki birkaç saniye bakılan bu gemiler, aslında İzmir’in farklı dönemlerini birbirine bağlıyor. Kimi bir kurtuluş gününü, kimi bir sanatçıyı, kimi bir futbol efsanesini, kimi bir bilim insanını, kimi ise Türkiye’nin unutmadığı acıları ve kahramanları hatırlatıyor.

Bu yönüyle İzmir Körfezi’nde yapılan bir vapur yolculuğu yalnızca Karşıyaka’dan Konak’a ya da Bostanlı’dan Üçkuyular’a yapılan bir ulaşım değil; kentin tarihinin, kültürünün, sporunun ve hafızasının isimleri arasında yapılan kısa bir yolculuğa da dönüşüyor.