İzmir’in Karataş semtinde Tarihi Asansör’e uzanan Dario Moreno Sokağı, taş döşemeleri ve tarihi evleriyle kentin en dikkat çekici noktalarından biri. Bir dönem “Asansör Çıkmazı” olarak bilinen sokak, bugün adını İzmir’le özdeşleşen ünlü sanatçı Dario Moreno’dan alıyor.

İzmir’de bazı sokaklar yalnızca bir yerden başka bir yere ulaşmayı sağlamıyor, kentin geçmişinden hikâyeler de taşıyor. Karataş’taki Dario Moreno Sokağı da bunların en bilinen örnekleri arasında yer alıyor. Tarihi Asansör’ün hemen girişinde bulunan sokak, eski İzmir’in mimari dokusunu hatırlatan evleri ve Dario Moreno’nun kentle kurduğu bağ sayesinde önemli bir turistik durak haline geldi.

Sokağın hikâyesi Tarihi Asansör’ün geçmişiyle de doğrudan bağlantılı. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin verdiği bilgilere göre bölge geçmişte “Asansör Çıkmazı Sokağı” olarak biliniyordu. Sokağın iki tarafında bulunan sakız tipi evlerde ağırlıklı olarak Musevi aileler yaşıyordu.

Bugün ise aynı sokak, İzmir sevgisini yaşamı boyunca dile getiren ve uluslararası alanda ün kazanan Dario Moreno’nun adını taşıyor.

ASANSÖR ÇIKMAZI’NDAN DARİO MORENO SOKAĞI’NA

Sokağın geçmişini anlamak için Tarihi Asansör’ün neden yapıldığına da bakmak gerekiyor. Karataş bölgesinde Mithatpaşa Caddesi ile yukarıdaki Halil Rıfat Paşa Caddesi arasında ciddi bir yükseklik farkı bulunuyordu. İki bölge arasında ulaşım sağlamak isteyenlerin 155 basamaklı merdiveni kullanması gerekiyordu.

Bu zorluğu ortadan kaldırmak isteyen Musevi iş insanı Nesim Levi Bayrakoğlu, 1907 yılında Tarihi Asansör’ü yaptırdı. Böylece aşağı ve yukarı mahalleler arasında daha kolay ulaşım sağlandı. İlk yıllarında su gücüyle çalışan asansör, ilerleyen yıllarda elektrikli sisteme geçirildi.

Asansör’ün bulunduğu sokak da zaman içerisinde kentin önemli noktalarından birine dönüştü. Sokağın iki yanında sıralanan tarihi evler bölgenin eski yerleşim dokusunun izlerini günümüze taşırken, Dario Moreno’nun burada yaşamış olması sokağa farklı bir kimlik kazandırdı.

İzmir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü de ünlü sanatçının bu bölgede yaşadığını ve Asansör’ün bulunduğu sokağın daha sonra onun adıyla anıldığını belirtiyor.

DARİO MORENO KİMDİR?

Dario Moreno, 3 Nisan 1921’de Aydın’da dünyaya geldi. Asıl adı David Arugete olan sanatçı, ailesinin Aydın’daki evinin yanmasının ardından İzmir’e yerleşti ve çocukluk ile gençlik yıllarını bu kentte geçirdi.

Müzikle olan ilişkisi genç yaşlarda gelişen Moreno, askerliği sırasında orduevindeki caz orkestrasında solistlik yaptı. Daha sonra İzmir Kordon’daki Marmara Gazinosu’nda sahne aldı. İzmir Büyükşehir Belediyesi kayıtlarına göre ilk konserini de Konak vapur iskelesinin üzerindeki gazinoda verdi.

İzmir’den başlayan sanat yolculuğu zaman içerisinde İstanbul ve Ankara’ya, ardından Avrupa’ya uzandı. Atina ve Paris’te çalışan Moreno, özellikle Fransa’da büyük bir şöhrete ulaştı. Müzik kariyerinin yanı sıra sinema filmlerinde de rol aldı ve uluslararası alanda tanınan bir sanatçı haline geldi. İzmir Büyükşehir Belediyesi, sanatçının kariyeri boyunca 32 filmde rol aldığını belirtiyor.

Moreno’nun İzmir’le bağı ise ün kazandıktan sonra da unutulmadı. Sanatçının İzmir sevgisi, şarkılarında ve yaşam öyküsünde önemli bir yer tuttu. 1 Aralık 1968’de hayatını kaybeden Moreno’nun adı, yıllar sonra gençliğinin geçtiği Karataş’taki sokakta yaşamaya devam etti.

TARİHİ EVLERİYLE DİKKAT ÇEKİYOR

Dario Moreno Sokağı’nı özel kılan yalnızca taşıdığı isim değil. Tarihi Asansör’e doğru uzanan sokağın iki yanında bulunan sakız tipi evler, eski İzmir'in mimari karakterinden izler taşıyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi de bu yapıların bölgeye ayrı bir özellik kazandırdığını belirtiyor.

Sokaktaki tarihi dokunun devamında ise İzmir’in en önemli simgelerinden Tarihi Asansör yükseliyor. Asansör, 1992 yılında restore edilerek kültür, dinlence ve turizm amaçlı kullanılmaya başladı. Bölgenin çevre düzenlemesi de sonraki yıllarda yenilendi.

Tarihi Asansör’ün üst bölümünden İzmir Körfezi’nin geniş bir bölümü izlenebiliyor. Bu nedenle Dario Moreno Sokağı ile Tarihi Asansör, bugün kent merkezinde ziyaretçilerin birlikte gezdiği iki önemli nokta olarak öne çıkıyor.

Sokak, sanatçının hatırasını yaşatan etkinliklere de ev sahipliği yapıyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi, Dario Moreno’nun doğumunun 100. yılı olan 2021’de sanatçının anısına sokakta portresinin bulunduğu “İzmir Dario Moreno’yu seviyor” isimli bir duvar resmi yaptırdı.

İZMİR’İN HAFIZASINDA YAŞAMAYA DEVAM EDİYOR

Dario Moreno Sokağı bugün Karataş’ın en fazla ilgi gören noktalarından biri. Sokağın sonunda yükselen Tarihi Asansör, taş döşeli yol ve iki tarafta sıralanan tarihi evler bölgenin geçmişle bağını korumasını sağlıyor.

Ancak sokağın asıl hikâyesi farklı dönemlerin aynı noktada buluşmasında saklı. Bir tarafta 1907 yılında insanların 155 basamak çıkma sorununa çözüm olmak amacıyla yaptırılan Tarihi Asansör, diğer tarafta eski İzmir’in Musevi mahallelerinden kalan sakız evleri bulunuyor. Bunların arasında ise İzmir’den Avrupa sahnelerine uzanan Dario Moreno’nun hikâyesi yer alıyor.

Bir dönem Asansör Çıkmazı olarak bilinen sokak, bugün dünyaca tanınan bir sanatçının adını taşıyarak İzmir’in kent hafızasını yaşatıyor.

Dario Moreno’nun çocukluk ve gençlik yıllarını geçirdiği İzmir’le kurduğu bağ, ölümünün üzerinden onlarca yıl geçmesine rağmen Karataş’ın tarihi sokaklarında varlığını sürdürüyor. Her gün yerli ve yabancı ziyaretçilerin yürüdüğü Dario Moreno Sokağı da bu yönüyle yalnızca Tarihi Asansör’e çıkan bir yol değil, İzmir’in müzik, kültür ve kent tarihini buluşturan simge noktalarından biri olmayı sürdürüyor.