Bir dönem Kurudere olarak bilinen yerleşim, nazar boncuğu üretimiyle öylesine özdeşleşti ki 2007 yılında adı resmen Nazarköy olarak değiştirildi.

KURUDERE’YDİ, NAZARKÖY OLDU

Kemalpaşa ilçe merkezine yaklaşık 5 kilometre uzaklıkta bulunan köyün eski adı Kurudere’ydi. Dere yatağında kurulması nedeniyle bu isimle anılan yerleşimde nazar boncuğu üretiminin yaygınlaşması, zaman içerisinde köyün kimliğini de değiştirdi.

Nazar boncuğuyla ünlenen Kurudere’nin adı, 20 Mart 2007 tarihli onayın ardından Nazarköy olarak değiştirildi. Böylece köyün yıllardır sürdürdüğü el sanatı, yerleşimin adına da taşındı.

1950’LERDEN BERİ ATEŞ SÖNMÜYOR

Nazarköy’de geleneksel nazar boncuğu üretiminin yaklaşık 1950 yılından bu yana sürdürüldüğü belirtiliyor. Köydeki ustalar, yüksek sıcaklıktaki ocakların başında camı şekillendirerek birbirinden farklı boncuklar üretiyor.

Geleneksel üretimde yalnızca çam odunu yakılan ocaklar kullanılıyor. Fırının “tava” olarak adlandırılan bölümlerinde farklı renklerdeki camlar eritiliyor. Ustalar eriyen camı demir çubuklarla alarak ray demiri üzerinde şekillendiriyor.

HER BONCUK ATEŞİN İÇİNDE ŞEKİLLENİYOR

Nazar boncuğunun ortaya çıkması sabır ve ustalık gerektiren bir süreç. Yüksek sıcaklıkta yumuşayan cam, ustanın elinde katman katman biçim kazanıyor. Renkli camların bir araya getirilmesiyle boncuğun karakteristik “göz” deseni oluşturuluyor.

Karagöz, ceviz, silindir, yumurta, plaka, kalp, zar ve danagöz gibi farklı isimlerle anılan boncuk çeşitleri bulunuyor. Geleneksel nazar boncuğunun yanı sıra yüzük, balık, testi ve farklı dekoratif cam ürünleri de yapılıyor.

USTALARIN YAPTIĞI BONCUKLAR KADINLARIN ELİNDE TAKIYA DÖNÜŞÜYOR

Nazarköy’de üretim yalnızca ocakların başında bitmiyor. Ustaların şekillendirdiği boncuklar, köydeki kadınların hazırladığı takı ve süs eşyalarında kullanılıyor. Boncuk Çarşısı da bu ürünlerin ziyaretçilerle buluştuğu noktalardan biri.

Rengârenk boncuklarla kaplanan tezgâhları ve geleneksel üretim atölyeleri, Nazarköy’ü kültür turizmi açısından dikkat çeken bir yerleşim haline getiriyor.

İZMİR’DE YÜZYILLIK BİR CAM GELENEĞİNİN İZLERİ

Nazar boncuğu üretiminin İzmir’deki geçmişi Nazarköy’den daha eskiye dayanıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Portalı’ndaki bilgilere göre cam boncuk üretimi, Mısır’dan İzmir’e gelen ustaların Kemeraltı’ndaki Arap Hanı’nda boncuk ve halhal yapmasıyla gelişti. Zaman içerisinde boncuklara nazardan korunmayı simgeleyen göz motifi eklendi.

Bu gelenek bugün İzmir’de özellikle Kemalpaşa’daki Nazarköy ile Menderes’teki Görece’de yaşatılmaya devam ediyor.

ANCAK GELENEK KAYBOLMA RİSKİYLE KARŞI KARŞIYA

Nazarköy’ün simgesi haline gelen zanaatın geleceği konusunda ise endişeler bulunuyor. İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nin Şubat 2026 tarihli tutanağında, geleneksel nazar boncuğu üretiminde usta sayısının azalması, gençlerin meslekten uzaklaşması ve seri üretim ürünlerin yaygınlaşması nedeniyle zanaatın yok olma tehdidiyle karşı karşıya olduğu belirtildi. Geleneksel üretimin korunmasına yönelik çalışma başlatılması önerildi.

Bir zamanlar Kurudere adıyla bilinen küçük yerleşim, bugün adından sokaklarına kadar nazar boncuğuyla özdeşleşmiş durumda. Ocaklarda yanan ateş sürdükçe ustaların camı şekillendirdiği bu gelenek de Nazarköy’de kuşaktan kuşağa aktarılmaya devam ediyor.