Koyunlarda ilginç bir virüs var. Ovine Gamma Herpesvirus 2 (OvHv-2). Diğer adı Macavirus Ovinegamma 2. Koyunlarda asemptomatik (semptom göstermeden) bulunan bu virüs sığırlara bulaştığında öldürücü oluyor. Bu hastalığı “Sığırların Öldürücü Nezlesi” başlıklı yazımda daha önce ele almıştım.

Hastalığın adı Coryza Gangrenosa Bovum, kısaca Koriza’dır. Diğer adı MCF, Malignant Catarrhal Fever. Yetiştiriciler arasında “koyun hastalığı” olarak biliniyor.

Koyunlarla, özellikle de kuzularla aynı barınakta bulunan, aynı merada otlayan veya aynı yerden su içen sığırlarda görülen bir hastalık. Yüksek ateş, her iki gözde bulutlanma, ağızda, diş etlerinde ve damakta sıyrıntılar, ülserler ile kendini gösteren bu hastalıkta gözden ve burundan çok kötü bir akıntı gelir. Lenf yumruları şişmiştir. Ölüm oranı yüksektir. Ölüm oranının %80-100 olduğu bildirilmektedir. Aşısı ve etkili bir tedavisi yoktur. Bazen hastalığı atlatan sığırlar olsa bile onlar da kör kalırlar.

Virüs çevrede 72 saat canlı kalabilir. Nemli ortamlarda 13 gün dayanabilir. Soğuk kış günlerinde daha uzun canlı kalma ihtimali de vardır. Virüs 56°’C de 9-15 dakikada ölür. Yüzde 3’lük sodyum hipoklorit (çamaşır suyu) bu virüs için etkili bir dezenfektandır. Kuru ve temiz ortamlarda virüs etkisiz hale gelir (inaktive olur).

Kuzular, özellikle 6-8 aylık arası kuzular, virüsü bulaştırma konusunda gayet etkilidirler. Kuzular 3,5 aylıktan itibaren virüsü bulaştırmaya başlarlar. Virüsün ayrıca ekipmanlar, elbiseler, araçlar ile de bulaşabileceği saptanmıştır.

Koriza tipik belirtileri ile kolayca teşhis edilir. Bazen BVD-MD ile karışabilir. Kesin teşhis laboratuvar tahlilleri ile konulur.

Virüsün asıl bulaşma yolu kuzuların ağız, burun ve gözden gelen akıntılarıdır. Hava yoluyla da (aerosol) bulaşabilir.

Koriza bazen ani ölümlere de yol açabilir.

Korizada, yukarıda sayılan belirtiler dışında, sinirsel belirtiler de görülebilir. Titreme, nöbetler, başı bir yere dayama gibi sinirsel belirtiler, hatta ishal bile görülen vakalar zaman zaman ortaya çıkabilir.

Hastalık kuzularla temastan 3-4 hafta sonra klinik belirtilerle karşımıza çıkar (İnkübasyon dönemi, kuluçka süresi). O yüzden kuzularla sığırların aynı yerlerde bulunmalarının önüne geçilmesi tavsiye edilir.

İyi haber; koriza sıklıkla görülen bir hastalık değildir. Sığırdan sığıra doğrudan bulaşmaz. Zoonotik değildir, insanlara bulaşma ihtimali yoktur.

Ovine Gamma herpesvirus 2’nin koyunlarda asemptomatik olduğunu, belirti göstermeden koyunların virüsü taşıdıklarını ve yaydıklarını biliyoruz. Fakat; gayet nadir de olsa koyunlarda da hastalığa sebep olabiliyor. Koyunlardaki hastalığın adı; Polyarteritis Nodosa(PAN). Diğer adı; Necrotising vasculitis. Damarlarda hasara yol açan virüs kan pıhtılarının damarı tıkamasına sebep olur. Kan pıhtısının tıkadığı damarın kan götürdüğü organ kansızlıktan dolayı hasara uğrar. Böbrek, deri, kalp, karaciğer, dalak, beyin, rahim(uterus) ve yumurtalık(ovaryum) tromboz sebebiyle nekroze olur. PAN etkilenen organa göre öldürücü olabilir ya da kronikleşebilir.

Yürüme ve hareket bozuklukları, topallık, ayak, tırnak sorunları ortaya çıkabilir. Kaslara giden damarların hasar görmesi sebebiyle özellikle arka ayaklarda güçsüzlük, genel bir halsizlik ortaya çıkar.

Hastalığın oluşmasında virüse Erysipelothrix rhusiopathiae adı verilen bakteri de eşlik eder.

Bu hastalıkta da iyi haber, virüsün PAN hastalığına nadiren yol açmasıdır. Stresin ve Erysipelothrix rhusiopathiae nin hastalığı tetiklediği ve virüsün hastalığı oluşturmasına sebep olduğu düşünülmektedir.