İzmir’in Dikili ilçesine bağlı Çandarlı, bugün denizi, koyları ve tarihi kalesiyle tanınırken geçmişinde çok daha eski bir hikâyeyi barındırıyor. Antik çağda “Pitane” adıyla bilinen yerleşim, arkeolojik geçmişinin yanı sıra Amazon kadın savaşçılarıyla ilişkilendirilen söylenceleriyle de dikkat çekiyor.
SÖYLENCELERDE AMAZON KADINLARIYLA ANILIYOR
İzmir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün aktardığı söylenceye göre Amazon kadın savaşçılar bir dönem bölgede egemenlik kurdu ve Pitane başta olmak üzere kıyı kentlerinin kuruluşuyla ilişkilendirildi. Aynı kaynakta “Pitane” sözcüğünün “kadın kenti, kraliçe kenti” anlamıyla bağlantılı olduğu belirtiliyor. Ancak bu anlatının tarihsel olarak kanıtlanmış bir olaydan ziyade antik çağdan günümüze ulaşan bir söylence olduğu özellikle vurgulanmalı.
Bugünkü Çandarlı’nın geçmişte Pitane olarak anılması, bölgenin Amazon anlatılarıyla birlikte anılmasını sağlayan en dikkat çekici unsurlardan biri olarak öne çıkıyor.
PİTANE’NİN TARİHİ AMAZON EFSANESİNDEN ÇOK DAHA FAZLASINI BARINDIRIYOR
Çandarlı merkezindeki yarımada üzerinde yer alan antik Pitane’nin kuruluş tarihi kesin olarak bilinmiyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin aktardığı bilgilere göre bilimsel araştırmalar yerleşimin Helen öncesi döneme uzandığını düşündürüyor. Pitane alanı günümüzde farklı derecelerde arkeolojik sit alanı olarak tescilli durumda.
Bölgede gerçekleştirilen arkeolojik çalışmalarda Miken seramiklerinden MÖ 625-500 yılları arasına tarihlenen vazolara, küçük buluntulardan arkaik dönem heykellerine kadar çok sayıda eser ortaya çıkarıldı. Bu eserlerin bir bölümü bugün İstanbul ve Bergama arkeoloji müzelerinde korunuyor.
ANADOLU’NUN ÖNEMLİ ANTİK MEZARLIKLARINDAN BİRİ
Pitane’nin arkeoloji dünyası açısından dikkat çeken noktalarından biri de nekropolü oldu. Prof. Dr. Ekrem Akurgal başkanlığında 1960’lı yıllarda gerçekleştirilen kazılarda çok sayıda antik vazo ve farklı arkeolojik eser gün yüzüne çıkarıldı.
İzmir Büyükşehir Belediyesi, Pitane Nekropolü’nü Anadolu’da ortaya çıkarılmış en zengin Eskiçağ mezarlıklarından biri olarak tanımlıyor. Kazılarda bulunan eserlerin önemli bölümü MÖ 625-500 yılları arasına tarihleniyor.
ANTİK KENTTEN GÜNÜMÜZ ÇANDARLI’SINA
Pitane’nin tarihsel serüveni antik çağla sınırlı kalmadı. Bölge, sonraki yüzyıllarda farklı uygarlıkların ve güçlerin kontrolüne girdi. Çandarlı’nın bugün en belirgin tarihi yapılarından biri olan Çandarlı Kalesi’nin bulunduğu alan da arkaik döneme uzanan izler taşıyor. Kalenin bugünkü görünümünün şekillenmesinde ise özellikle Orta Çağ ve Ceneviz döneminin etkisi bulunuyor.
Bugün tatil beldesi kimliğiyle öne çıkan Çandarlı’nın altında ve çevresinde böylece çok katmanlı bir tarih yatıyor. Antik Pitane, arkeolojik buluntuları ve Amazon kadın savaşçılarıyla ilişkilendirilen söylenceleriyle İzmir’in az bilinen tarihi değerlerinden biri olmayı sürdürüyor.