Besiye alınacak olan danalar besi yerine bir nakliye sonucu gelirler. Nakliye yol yorgunlugu ve strese sebep olur. Stres cortisol (kortizol) hormonunun salgılanmasıyla meydana gelir ve nakliyenin uzunluğuna, konforlu ya da konforsuzluğuna göre değişen yoğunlukta olur.
Nakliye danaların günlük yaşamında olmayan, rutinin dışında bir olaydır. Stres mutlaka oluşacaktır. Stresin daha az yoğunlukta olması için gayret sarf edilebilir. Elektrikli üvendire kullanılması, kamyonun sıklıkla fren yapması ve sert davranışlar stresi arttıran faktörlerdir. Ancak az ya da çok stres ortaya çıkacaktır.
Stres vücudun savunma sistemini çökertir. Danalar her türlü hastalığa karşı savunmasız kalırlar.
Ani değişiklikler stres sebebidir. Nakliye en önemli stres sebebi olduğundan yoldan gelen danalar besi yerine geldikten 3-10 gün içerisinde, ortalama 7 gün içinde öksürmeye başlarlar. Stresin savunmasız bıraktığı danalarda virüsler solunum yolu enfeksiyonunu başlatır. IBR, BVD, PI3, BRSV gibi virüsler solunum yolu enfeksiyonlarını başlatırken arkasından Pasteurella ve Mannheimia bakterileri de devreye girer. Hastalık şiddetlenir. Bazen Mikoplazma bovis bazen de klamidiofilalar bunlara eşlik eder. Sonuçta pneumoni (zatürre) dediğimiz hastalık ortaya çıkar.
Bu bilgilerden yola çıkarak besi yerine getirilen danalarda yapılması gereken ilk iş stresin giderilmesidir. Stres kaçınılmaz olarak meydana gelmiştir. Danaların bir an önce stresten kurtulmaları sağlanmalı ve bu arada aşıların yapılmasına da başlanmalıdır. Aşıların rapelli uygulanması ve bağışıklık sağlamaları zaman alır. Antikor oluşması ve kan bağışıklığının tam olarak yerine gelmesi rapellerden (hatırlatma dozu, tekrar) sonradır. Dolayısıyla danalar geldikleri günlerde aşılardan yarar görmezler. İlk başta tek çare stresin giderilmesidir.
Besiye alınan danalara “besi başlatma programı” uygulanmalıdır. Buna “besiye kabul programı “da diyebiliriz. Böyle bir başlangıçla besinin başarısı garanti altına alınmış olur. Eğer stres giderici uygulamalar yapılmazsa danlar zatürre pneumoni olurlar. Ağırlık artışı sağlamak üzere alınan danalar zayıflarlar. Bu arada antibiyotik, antiinflamatuvar (yangı giderici) ilaç masrafları da kazancı olumsuz yönde etkiler. Para kazanmak için yapılmış olan bir girişim para kaybetmekle başlar. Zayıflamış danalar arasında bazen ölenler de olabilir.
Besi başlatma programı önerisi; 1- Gelir gelmez danalara stres giderici olarak 1hafta süreyle yüksek dozda aminoasitler, vitaminler, iz mineraller içeren yem katkıları verilmelidir. Saccaromyces cereviciae(canlı maya) ve magnezyum katkıları da yarar sağlar. Katkılar bir hafta sonra yüksek dozdan normal doza düşürülebilir. 2- Öksürüğe karşı virüs aşıları ve pasteurella aşıları yapılmalı ve 21 gün sonra tekrar edilmelidir. Tekrarlar 21-40 gün içerisinde olabilir. 3- Karma clostridium aşıları tekrarları ile birlikte kesinlikle, ihmal edilmeden yapılmalıdır. Ölü (inaktif )aşılar pasteurella ve karma clostridium aşıları aynı gün yapılabilir. 4- Yukarıdakiler dışında parazit mücadelesi, ADE vitamin enjeksiyonları da yapılmalıdır. 5- Tarım Bakanlığının öngördüğü aşılar (şap aşısı), ayrıca, danaların getirildiği ya da beslendikleri yerde leptospiroz, şarbon gibi hastalıklar varsa, o aşıların da yapılması gerekir.
Görüldüğü gibi; strese inanmak ve strese karşı önlemler almak besi başlatma programının temelidir. Aşıların bağışıklık sağlaması için geçen zaman içerisinde hayvanlara destek vermek şarttır.