Treponemalar spiroketa sınıfından anaerobik (havasız ortamdan hoşlanan) hareketli, spiral şeklinde, gram negatif (-) bakterilerdir. Lipopolisakkarit (LPS, endotoksin) salgılarlar. Veteriner hekimlikte çokça adı geçen leptospira ile akrabadır. Ancak bazı biyolojik farklılıkları vardır.
Treponemalar geniş bir ailedir. En çok izole edilenler Treponema phagadenis, T. pedis ve T.medium’dur. Bunların yanı sıra T.vincentii, T.denticola, T.putridum ve T.phylogroups da yer yer karşımıza çıkarlar.
Çiftlik hayvanları arasında Treponemaların oluşturduğu bazı hastalıklar vardır. Ayrıca Treponemalar çoğunlukla Trueperella pyogenes, Fusobacterium necrophorum, Porphyromonas levii ile iş birliği yaparlar.
Treponemaların çiftlik hayvanlarının bazı hastalıklarında asıl patojen bakteri olduğunu biliyoruz. Bunları Mortellaro hastalığı (BDD, DD, dijital dermatitis), İntertrigo (meme lobları arasındaki deride yangı, udder cleft dermatitis, UDC), düvelerin meme başı enfarktüsü (ITN) ve CODD (Contagious ovine dijital dermatitis,koyunların tırnak arası derisinde yangı) olarak sıralayabiliriz.
Bovine digital dermatitis (Mortellaro hastalığı, BDD, DD) iki tırnağın birleştiği yerde çilek benzeri lezyon oluşturan ağrılı bir hastalıktır. O bölgede sıyrıntılar meydana gelir. Topallık ortaya çıkar. Süt veriminde azalma ve döl verimi sorunları görülür. Hastalığın akıbeti(prognozu), ileri vakalarda, sürüden mecburi çıkarmaya kadar gidebilir.
BDD polimikrobiyal (mültifaktöriyel, çok faktörlü) bir hastalıktır. Treponemalara yukarıda sayılan diğer bakteriler de katılır
CODD contagious ovine digital dermatitis, koyunların bulaşıcı tırnak arası derisinde yangı) ise sığırlardakine benzer sorunlar çıkarır. Aynı lezyonlar söz konusu olur.
Treponemalar keçilerde de aynı şekilde tırnak hastalığına sebep olurlar.
Treponemalar DD dışında, diğer tırnak hastalıklarında da izole edilen bir bakteridir.
İntertrigo ineklerin meme loblarının arasındaki deride yangısal reaksiyonlarla ortaya çıkan bir hastalıktır. Sağım esnasında memeye yaklaşıldığında bölgeden kötü bir koku gelir. Hastalık aynı zamanda UDC (Udder Cleft Dermatitis) olarak da bilinir. Meme lobları arasında sıyrıntılar, ülserler oluşur. Bu hastalığın tırnak arası dermatit ile benzerliği çoktur. Zaten etken aynıdır ve Mortellaro hastalığının çok görüldüğü işletmelerde İntertrigo da çok görülür.
Çoğunlukla ilk doğumunu yapmış düvelerde görülen ITN (Ischemic Teat Necrosis), diğer adıyla düvelerin meme başı enfaktüsü sorununu oluşturan asıl etken Treponemalardır. En çok Treponema phylogroups izole edilmekle birlikte, T. putridum, T.phagadenis, ve T.vincentii de etkenler arasındadır. Yine yukarıdaki gibi; Mortellaro ve intertrigo hastalıklarının çok görüldüğü çiftliklerde bu hastalık da çok sık görülmektedir. Çünkü birbiriyle ilişkili olan, hazırlayıcı sebepleri ve asıl etkeni aynı olan hastalıklardır.
Meme başının memeye birleştiği yerde önce bezelye çapında bir yara oluşur. Daha sonra o bölgeye giden kan akışı durur. Kan gitmeyen bölgedeki dokular ölür. Meme başı kopar ve kanama oluşur.
Treponema enfeksiyonlarında çiftliklerde sürü yönetimi hatalarından kaynaklanan sorunlar hazırlayıcı sebeptir.
Sürü yönetiminin ilk iki kuralı “kuru ve temiz”dir. Treponemalar ve işbirlikçi diğer mikroorganizmalar ise pis ve ıslak ortamları severler.
Treponemalar sindirim kanalında ve dışkıda bulunur. Önce altlıkları enfekte ederler. Sonra da her yere, özellikle deriye bulaşırlar. Hızla yayılırlar. Yayılma da alet ve malzemeler de rol oynar.
Kuru ve temiz ilkesine uymak, malzemelerin dezenfeksiyonu koruyucu hekimlik için şarttır.
Tedavide genel olarak lokal ve sistemik antibiyotikler kullanılır. Fakat tedaviye erken başlamak gerekir. İleri vakalarda, bazen, iyi sonuçlar alınamaz.
Sürüde sürekli gözlemin erken müdahale için önemli yararı vardır.