Sağlıklı buzağılar sağlıklI annelerden doğar. Buzağı sağlığıyla annelerinin sağlığı arasında çok yakın bir ilişki vardır. Başka bir deyişle; buzağı sağlığını annelerinin sağlığı belirler.
Annelerin yani inek ya da düvelerin birçok sorun sebebiyle gebe kalmaları mümkün olmaz. Gebe kalsalar bile ileride sorunlar ortaya çıkar.
Hem ineğe hem de buzağıya zararı olan çok sayıda hastalık vardır. Örneğin; BVD-MD, IBR-IPV, mavi dil hastalığı, Schmallenberg hastalığı, bruselloz, listeriosis, neosporosis ve ureaplasma diversum(mikoplazma) enfeksiyonlarını sayabiliriz. Bu hastalıklar gebe kalmayı önler ya da inekler yavru atarlar. Canlı doğan buzağılar da sorunlu olurlar.
BVD-MD virüsü taşıyan ineklerin buzağıları anormal, cılız olabilirler ya da ayağa kalkamazlar.
Buzağının yaşamı rahim içinde başlar. Annenin yaşadığı her türlü sorun buzağıları etkiler. Kuru dönemde ve geçiş döneminde yapılan besleme hataları, bu dönemdeki konfor eksiklikleri, amonyak dolu, kalabalık, sıkışık, pis ve ıslak barınaklar doğuracak olan inek için ve doğacak olan buzağılar için sorunlar oluşturur.
Özellikle gebeliğin sonuna doğru sıcak stresine maruz kalan ineklerin buzağıları küçük doğarlar. Doğum ağırlıkları düşük olduğu gibi hastalıklara dayanıklı da olmazlar.
Anneleri enerji dengesi bozukluğu, ketozis, yağlı karaciğer hastalığı geçiren buzağılar, topallık ve mastitis geçiren ineklerin buzağıları dayanıksız olurlar. Gebelik esnasında ketozis, topallık ve mastitis geçiren ineklerin buzağılarında ishal (diyare) ve pneumoni (solunum yolu hastalıkları) görülme ihtimali yüksektir. Buzağıların sıklıkla hastalanması ömür boyu sürebilir.
Gebelik boyunca besleme hataları, enerji, vitamin ve özellikle iz mineral eksiklikleri buzağıların küçük doğmasına yol açabileceği gibi, ağız sütünün kalitesiz olmasına, anneden buzağıya yeterince koruyucu maddenin geçememesine sebep olur. Yeterince koruma maddesi alamayan buzağılar septisemiden ölebilirler, ishal ve öksürüğe yakalanabilirler.
Anneleri sağlıksız olan buzağılar viral ve bakteriyel patojenlere (hastalık yapıcı etkenlere) karşı dayanıklı olamazlar. Karaciğer sorunları annenin vücudunda toksin birikmesine yol açar. Ketoziste oluşan keton cisimcikleri, örneğin; betahidroksibütiratlar (BHB) toksik etkilidirler.
Annenin yaşadığı yangısal sorunlar annede ve yavruda inflamatuvar ajanların (yangı yapıcıların) kanda bol miktarda dolaşmasına sebep olur. Bu sebeple yenidoğan buzağıya E. coli, rotavirus, coronavirus gibi ishal yapıcı etkenler büyük zarar verirler. Bu buzağılar bir süre sonra cryptosporidiosise (kripto) karşı da hassas hale gelirler.
Tabii ki buzağılar doğduktan sonra gerekli işlemlerin eksiksiz yapılması şarttır. Fakat çoğunlukla anne sağlığının buzağı sağlığını etkilediği akla gelmez.
Buzağılar ağız sütünü (colostrum) en kısa sürede içmeli, bol altlıklı ve kuru-temiz bir ortamda bulundurulmalıdır.
Anne sağlığı buzağı sağlığını etkiler. Asidoz geçiren, o günlerde bazı besin eksiklikleri olan ineklerin buzağıları da kaybedilebilir. O yüzden annelerin her türlü sorundan uzak kalmalarını sağlamak için koruyucu hekimlik ve sürü yönetimi ilkelerine dikkat etmek gerekecektir.
Aşıların eksiksiz uygulanması, kuru döneme girerken iç parazit mücadelesi yapılması, doğru beslemeye ve iz mineral desteklerine önem verilmesi anneler için olduğu kadar buzağılar için de koruyucu hekimliktir.
Kuru dönem beslemesine dikkat edilmeli, sıcak stresine karşı önlemler alınmalı, ineklere refah sağlanmalıdır.
Mastitisin önlenmesi için doğru sağım tekniğine, hijyene ve önerilen her türlü koruyucu hekimlik uygulamalarına özen gösterilmelidir.
Özet; buzağı sağlığı anne sağlığından başlar.