Bilindiği gibi; ineklerin gerçek midesi abomasumdur. Üç ön midenin ardından gelen abomasumda(şirden) bazen abomasum yangısı (abomasitis)ve ileri safhalarında ise abomasum ülseri söz konusu olabiliyor. İşkembe durgunluğu, süt veriminde düşme, karın şişkinliği, zayıflama, iştahsızlık gibi, hastalığa özel olmayan belirtilerle, karşımıza çıkan abomasitis eğer abomasum ülserine yol açarsa belirtilerin başında koyu renk (katranımsı)dışkı göze çarpar. Kansızlık (anemi) görülür. Bu durumun ileri safhası ise peritonitis yani karın zarı yangısıdır. Peritonitis ise canlıyı ölüme kadar sürükleyebilir.
Abomasitis ve abomasum ülserinin sebeplerini gözden geçirirsek; bunların hastalık değil sonuç olduğunu görürüz. Stres başta olmak üzere adı geçen hastalıkların birçok sebebi vardır. Bazı ilaçların aşırı kullanımı, bakır ve E vitamini eksikliği, kalitesiz kaba yem, parazit istilası sebepler arasında sayılır. Sebepler arasında çok önem verilmesi gereken ise BVD -MD‘dir. Diğer bir deyimle viral abomasitis.
Öte yandan abomasitis ve abomasum ülserinin klostridyum enfeksiyonlarıyla, salmonella ile, metritis, mastitis, ketozis, abomasum deplasmanı gibi doğum sonrası sorunlarla da yakın ilgisi vardır.
Abomasum mukozası her türlü ani değişikliğe ve yem değişikliklerine karşı son derece duyarlıdır. Ani değişikliklerin ve yem değişikliklerinin nakliye ile ilgisi olabileceğini de unutmayalım.
Stres abomasum mukozasında hasara yol açar. Abomasitisin ardından abomasum mukozasında ülserler, sıyrıklar oluşur ve kanamalar sebebiyle dışkı koyu renkli, katranımsı bir hal alır.
BVD-MD virüsü (BVDV) bir RNA virüsüdür. Filaviviridae ailesinden pestisivirüslerden biridir. Hastalığın İngilizceden tam tercümesi sığırların viral ishali-mukoza hastalığıdır. BVD-MD‘nin önemli patojen (hastalık yapıcı) özelliği mukozaları hedef almasıdır. Mukoza her organın iç yüzeyi olduğuna göre, bütün organlarda hastalığa sebep olabilir. BVD -MD dölyolu, solunum yolu, sindirim yolu ve sinir sisteminde viral enfeksiyonlara yol açar. Bulaşıcı bir hastalıktır ve sürüde hızla yayılır. Her yolla, tüm vücut sıvılarıyla bulaşır.
Abomasum ülseri, hayvanlar canlı iken, yukarıda sözü edilen belirtilerin görülmesi ve dışkının rengi ile teşhis edilebilir. Fakat çoğunlukla, özellikle de buzağılarda ölüm sonrası (nekropside) anlaşılır.
Eğer işletmede herhangi bir şekilde abomasitis ya da abomasum ülseri teşhis edildiyse BVD -MD olma ihtimali akılda tutulmalıdır. Tabii ki BVD-MD kesin olarak laboratuvar tetkikleri ile teşhis edilebilir.
Çiftlikte abomasitis veya abomasum ülseri teşhis edildiğinde, çok çeşitli sebepler gözden geçirilmeli fakat BVD-MD yönünden mutlaka tahlil yaptırılmalıdır. Bu tahlil çiftlikte böyle tehlikeli ve bulaşıcı bir hastalığın olup olmadığını anlamak için şarttır. En azından ayırıcı tanı yönünden bize ışık tutar. Böyle bir derdin çiftlikte “olmadığının” saptanması bile önemli bir bulgudur.
Koruyucu hekimlik:
Çiftliklerde sistemli olarak BVD -MD aşısı yapılmalı ve tekrarları takip edilmelidir. Laboratuvar tahlili ile PI (persiste infekte, inatçı enfekte) hayvanlar saptanıp derhal sürüden çıkarılmalıdır.
Çiftlikte klostridyum aşılarının düzenli olarak yapılması ve parazit mücadeleleri ihmal edilmemelidir Genel olarak sürü yönetimi kurallarına uyulmalıdır.
Son söz; Çiftliklerde abomasitis veya abomasum ülserinden şüphe edildiğinde BVD -MD tahlili yapılmalıdır. Bu tahlil teşhis ve koruyucu hekimlik için şarttır.