Yaşlanma ile birlikte görme becerisinde yaşanan kayıpları ve özellikle yaşa bağlı daha sık karşılaşılan katarak operasyonlarında kullanılan akıllı mercekleri değerlendirerek görme teknolojisinin bu gününü değerlendirdi. Op.Dr Mustafa Alper Çerçi doğru hasta, doğru cerrah, doğru merkezin mutlu bir görüş getireceğini belirtti.
Çok değer verdiğimiz bir şey için, "gözüm gibi bakarım" deriz. En kıymetli duyumuz olan göz sağlığına “göz gibi bakmak” neyi ifade ediyor?
Gözümüz dış dünyaya açılan penceremizdir. Görmekle etrafımızı tanır, fikrimizi ve ufkumuzu genişletir davranışlarımızı da yönlendiririz. Çoğu şey görmedikçe anlamsızdır. Her ne kadar ’‘gözün görmediğine gönül katlanır’’ dense de; gözün görmemesine katlanmak gerçek manada zorlu bir süreçtir.
Göz sağlığına ‘gözü gibi bakmak’ onu değer ve kıymet verdiğimiz her şeyin üstünde tutmayı ifade eder. Aslında burada anlaşılması gereken kişinin kendi gözüne ve göz sağlığına verdiği önemin yanı sıra göz sağlığı konusunda danıştığı, muayene olduğu ilaç, lazer veya cerrahi olarak bir tedavi aldığı doktor ve sağlık kurumlarının bu konudaki hassasiyeti ve davranış şeklidir.
Hastalarımızın tedavi alacağı hekim ve sağlık kurumunda gözlerine doktorunun ’gözü gibi baktığına’ kanaat getirmeleri kendilerini emin hissetmeleri ve güvenebilmeleri önemlidir.
Halk arasında yaşa bağlı görme kusuru olarak bilinen özellikle de yakın planda çalışırken yaşanan görme bozukluğunu nasıl açıklıyorsunuz? Bunun tedavi protokolü nedir?
Her dokumuz gibi göz dokuları da zamanla yaşlanır. Göz merceğinin özellikle 40 yaş üzerinde uyum özellliğini yitirmesi, odaklama yeteneğinin gerilemesi, şekil değiştirme özelliğinin (akamodasyon) bozulması ile başlayan yakın görme bozukluğuna ‘presbiyopi’ diyoruz. Çoğu zaman ’hipermetropi’ yakın görme bozukluğu ile karışabilir ama hipermetropide uzak görmede bozulabilir. Hipermetropide problemin nedeni göz küresi kısalığıdır. Presbiyopide yaşlanma dışında net sebep belli değildir.
Presbiyopide tedavi protokolü tek değildir. Gözlük tedavisi en eski, en yaygın kullanılan tedavi olmakla beraber, özellikli kontakt lens uygulamaları, yine uygun olan gözlerde bazı özel lazer tedavileri ile son zamanlarda popülerliği ve gündelik yaşamdaki hasta konforu nedeni ile çok odaklı göz içi lensleri(akıllı mercekler) tercih edilmektedir.
Her tedavi şekli her hastaya uygun olmayabilir. Hangi tedavinin hangi hastaya uygulanabileceği ve yine hangi tedavi şeklinin hastayı daha konforlu hissettireceği yapılacak ayrıntılı göz muayene ve tetkikleri ile belirlenecektir. Yine kişinin mesleği, yakın görmeyi günlük hayatta hangi ölçüde kullandığı, kişilik yapısı ve beklentisi de tedavi seçiminde diğer kriterlerdir.
Çok odaklı göz içi lensi tedavisinde ömür boyu yakın gözlük kullanılmazken diğer tedavi şekillerinde 2-3 yılda bir göz numara değişimi (refraksiyon) yaşanacaktır.
Konu yaşa gelince yaşlı nüfusun pek çoğundan sıklıkla duyduğumuz “Katarakt” konusuna değinmemek olmaz. Katarak nedir neden olur? Tedavisi nedir?
Katarakt, gözümüzün içinde yer alan ve görevi görüntüyü ağ tabakaya (retina) odaklamak olan göz merceğinin (lens) çeşitli nedenlerle saydamlığını yitirmesidir. En sık nedeni yaşlılık olmakla beraber, travma, bazı ilaçların (kortizon) kullanımı, şeker hastalığı (diyabet) diğer sık görülen nedenlerdir. Halk arasında perde inmesi olarak da bilinir. Sıklıkla belirtisi bulanık, puslu ve az görmedir.
Kataraktın tek ve güncel tedavisi ’’cerrahi müdahale’’ dir. Hastalarımızdan sıklıkla duyduğumuz ve suiistimal edildiklerini gördüğümüz durum kataraktın bitkisel ya da doğal yöntemlerle tedavi edilebileceğidir. Unutulmamalıdır ki, kataraktın ilaçla veya herhangi bir bitkisel ürünlerle, gıda desteği ile tedavi edilmesi mümkün değildir.
Günümüzde katarakt ameliyatları, hastanın hastanede kalmadan günübirlik işlemlerinin gerçekleştirildiği damla anestezi ile yapılan, dikişsiz fako veya femtosaniye lazer fako yöntemleri ile çok yüksek başarı oranları ile gerçekleşmektedir. Ancak bu ameliyatların kısa sürede olması çok kısa zamanda çok iyi görsel sonuçları vermesi yine de önemsiz veya sıradan bir işlem algısı yaratmamalıdır. Bu ameliyatın cerrahın el ayak ve göz tüm uzuvlarını koordine kullandığı, yüksek teknoloji ve ciddi cerrahi tecrübe ve deneyimli ekip gerektiren işlemler olduğu unutulmamalı, kullanılan malzemelerin kaliteli ve otoritelerce kabul görmüş olmaları gerektiği bilinmelidir ve bu hususlar özellikle ameliyat kararı verirken göz önünde bulundurulmalıdır.
Katarakt operasyonu ile hastanın konforlu bir şekilde görmesini sağlıyorsunuz ve bu operasyonlarda mercekler kullanıyorsunuz? Pek çok farklı mercek türü konuşuluyor. Nedir bu mercek türleri?
Katarakt ameliyatlarında hastanın göz yapısı, yapılan ileri tetkikleri ve hastanın görsel beklenti düzeyine göre birden fazla göz içi lensi (mercek) kullanmaktayız. Günümüz katarakt cerrahilerinde artık hedefimiz hastanın sadece kataraktını tedavi etmek olmayıp aynı zamanda onu ameliyat sonrası tüm mesafeleri gözlüksüz ya da kontakt lenssiz görme seviyesine getirmektir.
Her mercek türü herkese uygulanabilir mi?
Katarakt ameliyatlarında birçok göz içi mercek(lens) tipi vardır ve her mercek her hastaya uygun değildir. Hasta ile görüşme; hastanın beklentilerini anlamak, yandaş göz hastalıkları veya başka hastalıkların eşlik edip etmediğini tespit etmek, hastanın kullandığı her türlü ilacı değerlendirmek ve yapılan ayrıntılı ileri tetkikler neticesinde o hasta için kişiye özel, hangi merceğin operasyonda kullanılması gerektiğini belirlemek gerekir.
Akıllı mercek teknolojisi olarak bilinen ve son zamanlarda oldukça popüler olan mercek türleri kullanılmaya başlandı. Bahsedilen akıllı mercekler/lensler ne kadar akıllı? Fonksiyonları neler?
Tek odaklı göz içi merceklerinde hastalar genellikle uzak gözlük kullanmazken çok yakında ya da orta-yakın mesafelerde yakın gözlük kullanırlar. Astigmatı olan hastalarda’ toric’ göz içi lensleri ile bu sorunda çözümlenmekte ve hasta yakın gözlüğü de kullanmadan yaşamına bet bir şekilde devam edebilmektedir. Çok odaklı göz içi lensi (akıllı mercek) uygulanan hastalarda ise uzak-orta ve yakın mesafede tam ve net görüş sağlanabilmektedir. Aslında akıllı mercek derken merceklerde herhangi yapay zeka yoktur. Ömür boyu görmeyi sağladıkları için sanki yaşlanmaya bir uyum sağladığı düşünülerek halk arasında daha kolay anlaşılması için bu isim verilmiştir. Astigmatlarda da kullanılabilen çok odaklı mercekler mevcuttur.
Son zamanlarda eskiden tek odaklı mercek konmuş hastalara yakın görüş sağlamak için üzerine ekleme (add on) göz içi lensleri ile kuru tip makula dejenerasyonu (sarı nokta hastalığı) olan bazı hastalarda teleskobik büyütücü (makrovizyon) göz içi lensleri de kullanılmaktadır.
Görme Teknolojisinin bugünü nasıl değerlendiriyorsunuz?
Güncel olarak çok odaklı merceklerde geçici olarak da olsa sıkça gördüğümüz ışık parlamaları ve cisimler etrafında halka görme gibi şikayetleri ortadan kaldıran yeni teknoloji merceklerde üretilmektedir. Ama mutlaka bilinmelidir ki, iyi bir cerrahi olmadan tek başına merceğin en iyi ve en farklı özelliklerde olması da görsel mutluluk kazanımında anlam taşımayabilir.
Güncel teknik alt yapının sağlandığı ve üst düzey malzemenin kullanıldığı, sterilizazyona maksimum dikkat edildiği merkezlerde, tecrübeli ve deneyimi yüksek cerrah ile iyi bir ön tetkik değerlendirme ile yapılan ameliyat, kişiye özgün göz içi merceği ile bütünleştirildiğinde hasta mutluluğu çok üst seviyede olmaktadır. Doğru hasta, doğru cerrah, doğru merkez mutlu bir görüş getirecektir