Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği 31’inci Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Antalya’da, İrlanda-AB Pavyonu’nda düzenlenen “Daha Sıcak Bir Dünyada Avrupa’yı Sağlıklı Tutmak: Sıcaklık Riskinden Sağlık Sistemlerinin Dayanıklılığına” başlıklı oturum düzenlendi. Oturumda İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay, Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölge Ofisi program yöneticisi Oliver Schmoll, Wellcome İklim ve Sağlık Politikaları Başkanı Arthy Hartwell, Dünya Ekonomik Forumu Dirençli Sağlık Hizmetleri Direktörü Judith Moore konuşma yaptı.
“KENTLERİN KORUYUCU TABAKASI İNCELİYOR”
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı ve Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği Başkanı Dr. Cemil Tugay, kentlerin aşırı sıcaklara karşı koruyucu bir yapıya sahip olması gerektiğini belirterek, “Belediye başkanı olmadan önce cerrahtım. Tıpta çok erken öğrendiğimiz bir şey vardır: Deri, vücudumuzun en büyük organıdır ve sıcağa karşı ilk savunma hattımızdır. Deri işlevini yerine getiremediğinde bütün vücut risk altına girer. Kentlerin de bir derisi vardır. Ağaçlar, gölgelikler, su kaynakları ve yeşil alanlar. Ne yazık ki kentlerimizin pek çoğunda bu koruyucu tabaka giderek inceliyor” dedi.
İKLİM KAYNAKLI SAĞLIK SORUNLARINA DİKKAT ÇEKTİ
Aşırı sıcaklarla mücadelenin belediyeler açısından ekonomik ve toplumsal boyutuna da değinen Tugay, sıcak hava dalgalarının sağlık sistemi üzerindeki yüküne dikkat çekti. Sıcakların kalp ve göğüs hastalıkları bulunan kişiler için ciddi risk oluşturduğunu belirten Tugay, scaklardan en fazla etkilenenlerin yalnız yaşayan yaşlılar, açık havada çalışan işçiler, hamile kadınlar ve çocuklar gibi kırılgan gruplar olduğunu ifade etti. Tugay, “Bu insanlar ilk olarak Avrupa Birliği kurumlarıyla ya da ulusal hükumetlerle karşılaşmıyor. Önce kentleriyle karşılaşıyorlar: Otobüs şoförüyle, ev ziyaretine gelen görevliyle, mahalledeki sağlık çalışanıyla… İşte bu nedenle sıcaklara hazırlık, sokaktan ve mahalleden başlayarak oluşturulmalıdır” diye konuştu.
Açık alanda çalışan işçilerin korunması gerektiğine dikkat çeken Tugay, “İnşaat, tarım ve belediye hizmetlerinde çalışma saatleri yeniden düzenlenmeli. Sıcaklığa en fazla maruz kalınan noktalara gölgelikler ve su kaynakları yerleştirmeliyiz. Bunlar otobüs durakları, yoğun yaya güzergâhları ve insanların sıklıkla kullandığı sokaklar olmalı” ifadelerini kullandı.
SICAK HAVA DALGALARI PLANI İÇİN ÜÇ TALEP
İzmir’de yürütülen İzmir95 Erken Çocukluk Programı ve İzmir Planlama Ajansı’nın çalışmalarına değinen Tugay, mevcut hizmet ağlarının sıcaklıkla mücadelede de kullanılabileceğini belirtti. İzmir95 kapsamında gebeliğin yedinci ayından bebeğin bir yaşına gelmesine kadar ailelerin evlerinde ziyaret edildiğini hatırlatan Tugay, sıcaklık riskine karşı tespitler açısından bu ziyaretlerin önemli bir imkân sunduğunu söyledi.
İzmir Planlama Ajansı tarafından sıcaklık, gölgelik alanlar ve yeşil örtüye ilişkin verilerin nüfus bilgileriyle birlikte haritalandırıldığını aktaran Tugay, “Böylece hangi mahallelerin desteğimize daha önce ihtiyaç duyduğunu belirleyebiliyoruz” dedi.
Geçtiğimiz ay Cork’ta belediye başkanları ve bilim insanlarının katılımıyla İklim ve Sağlık Belediye Başkanları Zirvesi düzenlendiğini hatırlatan Tugay, Antalya’daki oturumun bu diyaloğu uluslararası iklim gündemine taşıdığını belirtti. Oturumdan çıkacak sonuçların Avrupa Sıcak Hava Dalgaları Planı’na katkı sunacağını ifade eden Tugay, kentler adına üç talebini şöyle sıraladı: “Birincisi, kentlere kaynaklara ve erken uyarı verilerine doğrudan erişim imkânı sağlanması gerekiyor. İkincisi, sıcaklar sınır tanımadığı için planın Avrupa Birliği dışındaki kentlere de açık hâle getirilmesi önemli. Üçüncüsü şu: İyi fikirlerin kamu ve özel sektör yatırımcılarının finanse edebileceği projelere dönüştürülmesine yardımcı olmalısınız.”
“ÖNLEMLER BU YAZ HAYATA GEÇİRİLEBİLİR”
Sıcaklıkla mücadelede iyi bir organizasyonun önemli olduğunu belirten Tugay, erken uyarı sistemlerinin yalnızca duyuru yapmakla kalmaması gerektiğini söyledi. Tugay, “Sıcaklık uyarısı verildiğinde serinleme alanları otomatik olarak açılmalı, çalışma saatleri uzatılmalı ve risk altındaki kişiler telefonla aranmalı” dedi.
Uygulamada yaşanan aksaklıkların üç temel nedeni bulunduğunu belirten Tugay, kurumlar arasındaki koordinasyon eksikliğine, yerel yönetimlerin risk altındaki kişilere ilişkin verilere erişememesine ve finansmanın kısa vadeli kalmasına dikkat çekti. Tugay, “Meteoroloji uyarı yapıyor, sağlık sistemi hastaları tedavi ediyor, belediyeler ise sokakları yönetiyor. Ancak çoğu zaman bu üçü arasında gerekli koordinasyon sağlanamıyor” dedi.
“SICAKLIKLARIN EKONOMİK VE TOPLUMSAL MALİYETİNE BAKMALIYIZ”
Sıcak hava dalgalarının etkilerini ölçmek ve gelecekte yaşanabilecek krizlere hazırlanmak için yerel ölçekte veri toplanması gerektiğini belirten Tugay, İzmir’de kırılgan gruplara yönelik çalışmalar yürüttüklerini anlattı. Özellikle yalnız yaşayan yaşlıların tespit edilerek kendilerine ulaşılmaya çalışıldığını ifade eden Tugay, yoksulluk yaşayan yurttaşların da ev koşulları, elektrik ve gıdaya erişim gibi temel ihtiyaçlar açısından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Kentteki su kaynaklarının da düzenli olarak kontrol edilmesinin önemine dikkat çeken Tugay, “Bu bilgiler bizim için çok önemli. İleride yaşanabilecek sıcak hava dalgalarına karşı bizi hazırlayacak. Bu verilerden hareketle bir plan oluşturmalı ve sıcak hava dalgası kaynaklı krizlere hazırlıklı olmalıyız” diye konuştu.
“SOSYAL İHTİYAÇLAR DA GÖZETİLMELİ”
Sıcak hava dalgalarına karşı bir sonraki kriz yaşanmadan önce hazırlık yapılması gerektiğini vurgulayan Tugay, belediye başkanlarının bu konuyu bir halk sağlığı sorumluluğu olarak ele alması gerektiğini söyledi. Yurttaşların evlerini koruyabilmelerinin, enerji ve su ihtiyaçlarını karşılayabilmelerinin önemine değinen Tugay, kentlerde yeni yaşam ve ortak kullanım alanları oluşturulurken sosyal ihtiyaçların da gözetilmesi gerektiğini ifade etti. Tugay, “İnsanları koruyacak, evleriyle ilgili ihtiyaçlarını, enerji harcamalarını ve su ihtiyaçlarını karşılayacak çözümler sunarsak kendilerini çok daha iyi hissedecekler. Yeni alanları yeniden düzenlememiz gerekiyor. Bu alanlar yalnızca gölge ve serinleme için değil, aynı zamanda sosyal ihtiyaçlar için de kullanılmalı. Böylece kent yaşamına daha fazla olumlu katkı sağlayabiliriz” ifadelerini kullandı.