Oksitosin süt indirme hormonudur. İneklerde sağım oksitosinin etkisiyle gerçekleşir.

Oksitosin beynin hipotalamus bölgesinde sentezlenir ve hipofiz bezinin arka lobundan (posterior lob) salgılanır. Hipofiz bezinin diğer adı pituiter bez olduğu için oksitosinin diğer adı da pituitrin’dir.

Oksitosin meme bezlerinin etrafındaki düz kasların (miyoepitel) kasılmasını ve sütün indirilmesini sağlar.

Oksitosinin birçok görevi vardır. Uterus (rahim) kasılmalarını gerçekleştirir. Sonun (eşin) atılmasını sağlar ve uterus içinde sıvı(lochia) birikmesini önler. Annelik içgüdüsünü oluşturur. Doğum sonrası uterusun envolüsyonu yani rahmin eski haline dönmesi oksitosin sayesinde olur.

Memelerin ellenmesi, sağıma hazırlık ve ineğin uyarılması ile beyne giden sinyal oksitosin salgılanmasına yol açar. O yüzden sağıma sakin bir şekilde başlamak gerekir. Bu sinyali bozacak herhangi bir stres, ineğin alışkın olmadığı her şey, kaba davranışlar, ağrı, korku ve aşırı sıcak ortam oksitosin salınımını durdurur. Vücutta adrenalin ve kortizon salgılanmasına yol açan stres faktörleri sağımın yapılamamasına ya da gecikmesine veyahut memede süt kalmasına sebep olur. O yüzden stresi minimum düzeye indirmek gerekir. Sakin, gürültüsüz bir ortamda nazik davranışlarla hareket edilmelidir. Sağım makinasının bakımına özen gösterilmeli, makinanın memeyi tahriş etmesi, acıtması önlenmelidir.

Gerekli görüldüğü hallerde dışarıdan sentetik oksitosin verilebilir. Oksitosin sadece üretilmiş sütün memeden alınmasını sağlar. Kesinlikle süt üretimini sağlamaz. Mevcut sütün indirilmesinde görevli bir hormondur.

Süt üretimini temin eden (Galactopoietic) hormon prolaktindir.

Süt üretimi birçok organı ve hormonu ilgilendiren uzun bir süreçtir. Süt bileşenleri ilk olarak ön midelerde (börkenek, işkembe ve kırkbayırda) oluşur. Uçucu yağ asitleri (UYA,VFA,asetat, propİonat, butirat) ve enerji ön midelerde üretilir. Böylece süt miktarı, süt şekeri, süt yağı işkembede oluşmaya başlar. Protein ve mikrobiyal protein de işkembedeki faydalı bakteriler tarafından sentezlenir. Bu bileşenler memelere kan yoluyla transfer olurlar. Süt; yağıyla, şekeriyle, proteiniyle memelerdeki süt yapan hücrelerde üretilir.

Sütün oluşumunda IGF1(insülin benzeri büyüme faktörü 1), prolaktin ve tiroid hormonları (T3, T4) rol alır. Süt üretimi aynı zamanda karaciğeri ve bağırsakları da ilgilendiren bir konudur.

Özet olarak; süt bir üretim zinciri sayesinde oluşur. Oksitosin sütün üretiminde rol oynamaz. Dışarıdan enjeksiyon tarzında oksitosin vermek süt miktarı artışı sağlamaz. Sadece oluşmuş sütün doğru bir biçimde sağılmasını sağlar.

Konunun temeli ise; tamamen sürü yönetiminin kurallarına uygun olarak yapılması ile ilgilidir.