Türk sinemasının Oscar yolculuğu 1960’lı yıllara kadar uzanıyor. Metin Erksan’ın Susuz Yaz filminden Nuri Bilge Ceylan’ın Üç Maymun, Bir Zamanlar Anadolu’da, Kış Uykusu ve Kuru Otlar Üstüne filmlerine, Ayladan 7. Koğuştaki Mucizeye kadar farklı dönemlerde ses getiren pek çok yapım, Türkiye’yi Oscar’ın uluslararası film kategorisinde temsil etmek üzere seçildi. Ancak Türkiye’nin resmi olarak gönderdiği filmlerden hiçbiri bugüne kadar son beş Oscar adayının arasına giremedi. En büyük başarıyı ise Üç Maymun, 2008’de kısa listeye kalarak elde etti.

Oscar’ın bugün En İyi Uluslararası Film adıyla verilen kategorisinde her ülke, belirlenen kurallar doğrultusunda yalnızca bir filmi resmi olarak seçebiliyor. Ülke tarafından gönderilmek ise doğrudan Oscar adaylığı anlamına gelmiyor; filmin önce Akademi’nin değerlendirme ve eleme aşamalarını geçmesi gerekiyor.

TÜRKİYE’NİN OSCAR SERÜVENİ SUSUZ YAZ İLE BAŞLADI

Türkiye’nin Oscar tarihindeki ilk önemli yapım Metin Erksan’ın Susuz Yaz filmi oldu. Necati Cumalı’nın eserinden sinemaya uyarlanan ve başrollerinde Erol Taş, Hülya Koçyiğit ile Ulvi Doğan’ın yer aldığı film, 1964’te Oscar değerlendirmesine sunuldu.

Susuz Yaz aynı zamanda Türk sinemasının uluslararası alandaki en önemli erken dönem başarılarından birine sahip. Film, 1964 Berlin Uluslararası Film Festivali’nde Altın Ayı kazanarak Türk sinemasının dünya çapında tanınmasında önemli rol oynadı.

UÇURTMAYI VURMASINLAR İLE YOLCULUK YENİDEN BAŞLADI

Susuz Yaz’ın ardından uzun süre Türkiye’den Oscar’a film gönderilmedi. Tunç Başaran’ın Uçurtmayı Vurmasınlar filmi, 1989 yılında Türkiye adına Akademi’ye sunuldu.

Cezaevinde büyüyen küçük Barış ile siyasi mahkûm İnci arasındaki ilişkiyi konu alan yapım, Türk sinemasının unutulmaz filmlerinden biri haline geldi.

Sonraki yıllarda Piyano Piyano Bacaksız, Mavi Sürgün, Eşkıya, Kaç Para Kaç, Büyük Adam Küçük Aşk, Uzak ve Gönül Yarası gibi yapımlar da Türkiye adına Oscar yolculuğuna çıktı.

TÜRKİYE’NİN OSCAR’DA EN BÜYÜK BAŞARISI: ÜÇ MAYMUN

Türkiye’nin Oscar macerasındaki en önemli sonuç ise Nuri Bilge Ceylan’ın Üç Maymun filmiyle geldi.

2008 yılında Türkiye tarafından gönderilen yapım, kategoride yapılan ilk elemenin ardından dokuz filmlik kısa listeye girmeyi başardı. Ancak son aşamayı geçemedi ve beş Oscar adayından biri olamadı. Bugüne kadar Türkiye adına gönderilen filmler arasında bu aşamaya ulaşan başka bir yapım bulunmuyor.

NURİ BİLGE CEYLAN FİLMLERİ TÜRKİYE’Yİ BİRÇOK KEZ TEMSİL ETTİ

Oscar yolculuğunda adı en sık öne çıkan Türk yönetmenlerden biri Nuri Bilge Ceylan oldu.

Ceylan’ın Uzak, Üç Maymun, Bir Zamanlar Anadolu’da, Kış Uykusu, Ahlat Ağacı ve Kuru Otlar Üstüne filmleri farklı yıllarda Türkiye adına Akademi’ye gönderildi.

Bu filmlerden Kış Uykusu, 2014 Cannes Film Festivali’nde Altın Palmiye kazanmasına rağmen Oscar’da adaylık elde edemedi.

AYLA DA OSCAR İÇİN SEÇİLDİ

Can Ulkay’ın yönettiği Ayla, Türkiye’nin son yıllardaki en çok konuşulan Oscar seçimlerinden biri oldu.

Kore Savaşı sırasında Türk astsubay Süleyman Dilbirliği ile küçük Koreli kız Ayla arasında kurulan bağı konu alan film, 2017’de Türkiye’nin Oscar için seçtiği yapım oldu. Ancak film kısa listeye giremedi.

7. KOĞUŞTAKİ MUCİZE DE OSCAR YOLCULUĞUNA ÇIKTI

Mehmet Ada Öztekin'in yönettiği ve Aras Bulut İynemli’nin başrolünde yer aldığı 7. Koğuştaki Mucize, Türkiye’de yakaladığı büyük izleyici başarısının ardından 2020 yılında Türkiye adına Oscar’a gönderildi.

Film, özellikle Netflix aracılığıyla farklı ülkelerde geniş bir izleyici kitlesine ulaşmasına rağmen Oscar’ın uluslararası film kategorisinde adaylık elde edemedi.

KURU OTLAR ÜSTÜNE TÜRKİYE’NİN TERCİHİ OLDU

Nuri Bilge Ceylan’ın Kuru Otlar Üstüne filmi de Türkiye'nin Oscar temsilcileri arasında yer aldı. Film, 96. Akademi Ödülleri için Türkiye tarafından seçildi ancak Oscar kısa listesine giremedi.

Yapım, Cannes Film Festivali’nde ise önemli bir başarı elde etmiş; filmdeki performansıyla Merve Dizdar En İyi Kadın Oyuncu Ödülü’nü kazanmıştı.

SON YILLARDA HANGİ FİLMLER GÖNDERİLDİ?

Türkiye’nin yakın dönemde Oscar için seçtiği yapımlar arasında Kalandar Soğuğu, Ayla, Ahlat Ağacı, Bağlılık Aslı, 7. Koğuştaki Mucize, Bağlılık Hasan, Kerr, Kuru Otlar Üstüne, Hayat ve Hemme’nin Öldüğü Günlerden Biri bulunuyor. Bu filmlerin hiçbiri Oscar adaylığına ulaşamadı.

2027 OSCARLARI İÇİN “KESİLMİŞ BİR AĞAÇ GİBİ” SEÇİLDİ

Türkiye’nin Oscar yolculuğunun en yeni halkası ise Kesilmiş Bir Ağaç Gibi oldu. Yönetmenliğini Tunç Davut’un üstlendiği film, Türkiye Oscar Seçim Komitesi tarafından değerlendirilen 17 yapım arasından seçilerek 99. Akademi Ödülleri’nde En İyi Uluslararası Film kategorisi için Türkiye’nin resmi temsilcisi olarak belirlendi.

Film, 70 yaşındaki emekli inşaat mühendisi Refik’in Suriyeli bakıcısı Nesrin ve onun çocuklarıyla kesişen yaşamı üzerinden gelişen bir aile hikâyesini anlatıyor.

Oscarlar için uluslararası film başvuruları 30 Eylül 2026’da sona erecek. Akademi’nin güncel takvimine göre süreç daha sonra kısa liste ve adaylık aşamalarıyla devam edecek.

TÜRKİYE HENÜZ OSCAR ADAYLIĞINA ULAŞAMADI

Türkiye’nin Oscar’a gönderdiği filmler arasında Cannes ve Berlin gibi dünyanın önemli festivallerinde büyük ödüller kazanan yapımlar bulunmasına rağmen, ülke adına seçilen hiçbir film bugüne kadar En İyi Uluslararası Film kategorisindeki nihai beş aday arasına giremedi.

Bu yolculukta en ileri aşamaya ulaşan film hâlâ Üç Maymun. Nuri Bilge Ceylan’ın filmi, kısa liste başarısıyla Türkiye’nin Oscar tarihinde ayrı bir yerde dururken, Kesilmiş Bir Ağaç Gibi şimdi bu tabloyu değiştirmek için Türkiye’nin yeni temsilcisi olarak Oscar yolculuğuna hazırlanıyor.