Adet düzensizliği, kadın hastalıkları polikliniklerine en sık başvuru nedenidir. Arkasında basit bir hormonal dalgalanma da olabilir, tedavi gerektiren bir hastalık da. Ayrımı yapan şey, düzensizliğin biçimi ve eşlik eden bulgulardır.

Öncelikle neyin "normal" sayıldığını netleştirmek gerekir. Adet döngüsü 21 ile 35 gün arasında değişebilir; bu aralıktaki bir düzen normaldir. Kanama 2 ile 7 gün sürer. Toplam kan kaybı miktar olarak değerlendirilir. Kişiden kişiye farklılık olağandır; önemli olan kişinin kendi düzeninde ortaya çıkan değişimdir.

Düzensizlik Türleri

Adet düzensizlikleri birkaç başlık altında incelenir ve her birinin araştırma yolu farklıdır.

Adet görememe, hiç adet olmamış olmayı ya da daha önce düzenli adet gören birinin üç aydan uzun süre adet görmemesini ifade eder.

Seyrek adet, döngünün 35 günden uzun sürmesidir. Sık adet ise 21 günden kısa aralıklarla kanama olmasıdır.

Aşırı kanama, miktarın belirgin artması ya da sürenin 7 günü aşmasıdır. Pıhtı gelmesi ve sık ped değiştirme ihtiyacı bu tabloyu düşündürür.

Ara kanama, iki adet arasında ortaya çıkan lekelenme ya da kanamadır.

Ağrılı adet, günlük yaşamı etkileyecek şiddette ağrı ile geçen adet dönemlerini tanımlar.

Hormonal Nedenler

Adet döngüsü, beyin ile yumurtalıklar arasındaki hassas bir hormon dengesiyle yürür. Bu zincirin herhangi bir halkasındaki aksama düzensizliğe yol açar.

Polikistik over sendromu, üreme çağındaki kadınlarda düzensizliğin en sık nedenlerindendir. Seyrek adet ya da adet görememe, tüylenme artışı, sivilce ve kilo alma eşlik edebilir. Yumurtlamanın düzenli gerçekleşmemesi tablonun temelidir.

Tiroid hastalıkları sıkça atlanan bir nedendir. Tiroid bezinin yavaş ya da hızlı çalışması adet düzenini bozabilir. Bu nedenle düzensizlik değerlendirmesinde tiroid testleri istenir.

Prolaktin yüksekliği, süt hormonu olarak bilinen hormonun artmasıdır. Gebelik ve emzirme dışında yükseldiğinde adet düzensizliğine ve bazen meme başından süt gelmesine yol açar.

Erken yumurtalık yetmezliği, kırk yaşından önce yumurtalık işlevinin azalmasıdır. Sıcak basması ve gece terlemesi gibi menopoz benzeri bulgular eşlik edebilir.

Ankara Kadın Doğum Doktoru değerlendirmesinde hangi hormonun bakılacağı, şikayetin biçimine göre belirlenir.

Yapısal Nedenler

Bazı düzensizliklerin kaynağı hormonal değil, rahim içindeki fiziksel bir değişikliktir.

Rahim kitleleri, özellikle rahim içine doğru büyüyenler, aşırı kanamaya yol açabilir. Kanama miktarındaki artışın en sık yapısal nedenlerindendir.

Polipler, rahim ya da rahim ağzında oluşan küçük et beniyle benzer yapılardır. Ara kanama ve ilişki sonrası kanama yapabilirler.

Adenomiyozis, rahim iç zarına ait dokunun rahim kas tabakası içine yerleşmesidir. Şiddetli adet ağrısı ve aşırı kanama tipik bulgularıdır.

Rahim iç zarı kalınlaşması, özellikle menopoz yaklaşırken önem kazanır. Ultrasonda saptandığında biyopsi gerekebilir.

Diğer Nedenler

Düzensizliğin nedeni her zaman üreme sistemiyle sınırlı değildir.

Kilo değişiklikleri doğrudan etkilidir. Hızlı ve aşırı kilo kaybı adetlerin kesilmesine yol açabilir; belirgin kilo fazlalığı da hormonal dengeyi bozar.

Yoğun egzersiz, özellikle profesyonel düzeyde spor yapan kadınlarda adet düzensizliğine neden olabilir.

Yoğun stres ve uyku düzensizliği, hormon salınımını etkileyerek geçici düzensizlik yaratabilir.

İlaçlar gözden kaçan bir başlıktır. Doğum kontrol yöntemleri, bazı psikiyatri ilaçları, kan sulandırıcılar ve tiroid ilaçları adet düzenini değiştirebilir.

Kanama bozuklukları, özellikle ergenlikten beri aşırı kanaması olan kadınlarda araştırılmalıdır.

Yaş Dönemine Göre Değerlendirme

Aynı şikayet farklı yaşlarda farklı anlamlar taşır.

Ergenlik döneminde ilk yıllardaki düzensizlik büyük ölçüde olağandır. Hormonal sistem henüz oturmamıştır ve döngülerin düzene girmesi zaman alabilir. Ancak on beş yaşına kadar hiç adet görülmemesi ya da aşırı kanama araştırılmalıdır.