Pyoderma irinli deri yangısı(dermatitis) anlamına gelse de, aslında derinin bakteriyel enfeksiyonlarına verilen genel bir addır. Deride bakteriler birikir ve deriyi istila eder. İrin yapan(pyogenic) bakteriler de enfeksiyona karıştığında irinli yangılar ortaya çıkar.

Pyoderma iki şekilde görülür. Yüzeysel(superficial) ve derin.

Kabuklanma söz konusu olur. Kabuklarının altında nemli bir doku şekillenir. Kıllar çekildiğinde elde kalır. Tüy dökülmesi olur.

Deriyi hasara uğratan, zedeleyen sebepler hazırlayıcı sebeplerdir. Dikenli tellerin deriyi çizmesi, her türlü yaralanma, dış parazitler, hatta dikkatsizce yapılan aşılama ve enjeksiyonlar hazırlayıcı sebepler parasında sayılabilir. Nemli ortamlar, yağışlı havalar tehlikeli bir şekilde pyodermaya yatkınlık yaratır.

Pyodermaya yol açan bakteriler; Dermatophilus congolensis, Staphylococcus aureus ve Staphylococcus hyicus.

Ancak bunlara ikincil (sekonder,oportünist,fırsatçı) bakteriler de eklenir. Örneğin; Trueperella pyogenes, Pseudomonas aeruginosa, Proteus mirabilis, Proteus vulgaris, Streptococcus dysgalactiae gibi mikroorganizmalar yukarıdaki bakterilerle iş birliği yapabilirler.

Bakterilere baktığımızda, işin ilginç tarafı, Dermatophilosis congolensis dışındaki tüm bakterilerin mastitis etkeni bakteriler olduğunu görürüz. Dermatopylosis koyunlarda ve sığırlarda, özellikle yağmurlu havalarda, deriye girerek yüzeysel pyodermaya yol açan Dermatophylus congolensis’in sebep olduğu bir deri hastalığıdır. Sığırlarda bu hastalığa “streptothricosis” adı da verilmektedir.

Mastitis, özellikle subklinik (gizli) mastitis etkeni olarak bilinen Staphylococcus aureus başlıca pyoderma etkenidir. Derin dermatitise yol açar.

Staphylococcus aureus koyunlarda periorbital pyoderma (periorbital egzama, periorbital dermatitis) adı verilen göz çevresindeki derideki yaralarla ortaya çıkan hastalığa sebep olur. Bu hastalıkta göz çevresinde tüy dökülmesi,kabuklanma, gözlerde şişlik, ileri vakalarda körlük görülür. Bazen burun ucu ve ayaklarda da lezyonlar görülebilir. Kalabalık barınaklar, ıslak, nemli ortam ve yağışlı havalar hastalığın hızla yayılmasına sebep olur.

Trueperella pyogenes pyolysin adı verilen bir ekzotoksin salgılayarak dokuları hasara uğratır. Küçük çizikler ve sıyrıklara yerleşerek neurominidase enzimi ile derinin alt dokularına girmek suretiyle bölgede yangıya yol açar.

Adı geçen deri hastalıklarında hayvanların direnç sistemini bozan, aynı zamanda derinin savunma sistemini de etkileyen metabolik hastalıkların da yatkınlık oluşturması mümkündür. Örneğin; enerji ve kalsiyum yetmezliği, ketozis.

Koruyucu hekimlik:

Hazırlayıcı sebeplere meydan vermemek koruyucu hekimlik için şarttır. Çevre hijyeni, el hijyeni ve enjeksiyon hijyeni koruyucu hekimlik için önde gelen tedbirlerdir.

Sağımcıların eldiven takmaları, özellikle önerilir.

Yemlere çinko katmak derinin dayanıklılığını sağlaması bakımından yararlıdır.

Yara, çizik ve sıyrıkların ihmal edilmeden, derhal tedavi edilmesi şarttır. Deriyi hasara uğratan tüm sebepler önlenmelidir. Dış parazitlerle ve sineklerle mücadele zaten yapılması gereken, aynı zamanda pyodermanın koruyucu hekimliği için de büyük önem taşıyan önlemlerdir.

Hayvanlar kalabalıktan, nemli ortamlardan, yemlik önündeki sıkışıklıktan, yağmur ve çamurdan uzak tutulmalıdırlar. Kuru -temiz ve havalandırmalı ortam, her konuda olduğu gibi, bu konuda da önem verilmesi gereken bir durumdur.

Tedavi:

Tedavi de sistemik (genel) ve lokal antibiyotikler kullanılır. Tabii ki tedaviye başlamadan önce kültür ve antibiyotik duyarlılık testi yapılsa daha iyi olur. Yaralı, irinli bölgeler iyot ya da klorheksidin içeren antiseptiklerle yıkanmalıdır.

Tedaviye erken başlanmalıdır. Özellikle Staphylococcus aureus un sebep olduğu pyoderma vakaları kronikleşmeye meyillidirler.