Ev temizliği için günübirlik çalışan bir kişiden yardım almak, Türkiye’de oldukça yaygın bir uygulama. Ancak “birkaç saatlik temizlik” olarak görülen bu hizmet sırasında yaşanabilecek düşme, kayma, elektrik çarpması veya kimyasal madde kaynaklı bir kaza, ev sahibi açısından beklenmedik bir hukuki süreci beraberinde getirebiliyor.

Özellikle cam silerken merdivenden düşme, ıslak zeminde kayma, bozuk elektrikli süpürge nedeniyle elektrik çarpması veya temizlik kimyasallarının yanlış kullanımı sonucu yaralanma gibi olaylar, günlük hayat içerisinde gerçekleşebilecek basit kazalar gibi görünse de sosyal güvenlik ve tazminat hukuku açısından farklı sonuçlar doğurabiliyor.

Uzmanların dikkat çektiği nokta ise şu: Bir kişinin sadece haftada veya ayda birkaç kez eve temizliğe geliyor olması, sosyal güvenlik yükümlülüklerinin hiçbir şekilde doğmayacağı anlamına gelmiyor.

“Gündelikçi” Olması Sigorta Konusunu Ortadan Kaldırmıyor

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında ev hizmetlerinde çalışanlar için özel bir sistem bulunuyor.

Ev içerisinde aile bireyleri tarafından yapılabilecek temizlik, çamaşır, ütü, yemek, alışveriş ve benzeri günlük işleri ücret karşılığında yapan kişiler, şartların oluşması halinde ev hizmetlerinde çalışanlar kapsamında değerlendirilebiliyor.

Burada kritik ayrım, kişinin aynı evde bir ay içerisinde kaç gün çalıştığı.

Ayda 10 günden az çalışanlarla 10 gün ve daha fazla çalışanlar için sosyal güvenlik uygulaması aynı değil. Bu nedenle “Ayda yalnızca iki kez geliyor, sigortaya gerek yok” düşüncesi gerçeği tam olarak yansıtmıyor.

Örneğin 2026 yılı için SGK tarafından açıklanan tutarlara göre, ev hizmetlerinde aynı kişi yanında ayda 10 günden az çalışanlar bakımından iş kazası ve meslek hastalığı primi günlük prime esas kazanç alt sınırının yüzde 2’si üzerinden hesaplanıyor.

2026 yılı rakamlarıyla bir günlük çalışma için söz konusu tutar 22,02 TL seviyesinde bulunuyor.

Başka bir ifadeyle mevzuat, günübirlik ev hizmetlerinde çalışanları da iş kazası riskinin tamamen dışında bırakmıyor.

Temizlik Sırasında Düşme “Ev Kazası” Deyip Geçilecek Bir Olay Olmayabilir

Senaryoyu somutlaştıralım.

Bir ev sahibi genel temizlik yaptırmak amacıyla bir kişiyi günlük ücret karşılığında eve çağırıyor. Temizlik sırasında çalışan, yüksek bir pencerenin dış yüzeyini silmek için sandalyeye veya merdivene çıkıyor ve düşerek yaralanıyor.

İlk bakışta olay sıradan bir ev kazası gibi değerlendirilebilir.

Ancak kişinin o sırada ücret karşılığında temizlik hizmeti veriyor olması hukuki değerlendirmeyi değiştirebilir. SGK da Ek 9 kapsamında ev hizmetlerinde çalışan sigortalıları iş kazası hükümleri içerisinde değerlendiriyor.

Dolayısıyla kazanın nerede ve hangi faaliyet sırasında meydana geldiği, kişinin sigortalılık durumu ve taraflar arasındaki çalışma ilişkisi önem kazanıyor.

Olayın ağır yaralanmayla sonuçlanması durumunda sağlık giderlerinden geçici veya kalıcı iş göremezlik süreçlerine, SGK incelemesinden olası tazminat uyuşmazlıklarına kadar uzanan daha geniş bir hukuki tabloyla karşılaşılması mümkün olabiliyor.

Bu nedenle ev sahiplerinin “Ben şirket değilim, işveren sayılmam” düşüncesiyle hareket etmesi her durumda güvenli değil.

Ayda 10 Gün Sınırı Neden Önemli?

Ev hizmetlerindeki sosyal güvenlik sisteminin temel ayrımlarından biri 10 günlük çalışma süresi.

Aynı kişinin bir ev sahibinin yanında ay içerisinde 10 gün veya daha fazla çalışması halinde 5510 sayılı Kanun'un Ek 9'uncu maddesi kapsamında daha kapsamlı sigortalılık hükümleri uygulanıyor.

Bu durumda çalışan, genel olarak 4/a sigortalılığına ilişkin hükümlere tabi hale geliyor ve bildirim ile prim konusunda çalıştıran kişiye daha kapsamlı yükümlülükler düşüyor.

Ayda 10 günden az çalışma durumunda ise daha basitleştirilmiş bir sistem uygulanıyor ve çalıştıran tarafından iş kazası ile meslek hastalığı primi ödenmesi öngörülüyor.

SGK’nın sistemi özellikle ev sahiplerinin klasik bir işletmede olduğu gibi ayrıntılı personel ve bordro süreçleri yürütmesini gerektirmeden kayıtlı çalışmayı mümkün hale getirmeyi amaçlıyor.

Ancak sistemin kolaylaştırılmış olması, bildirimin önemsiz olduğu anlamına gelmiyor.

Tam tersine bir kaza meydana geldikten sonra taraflar arasındaki ilişkinin niteliği, kişinin hangi günlerde çalıştığı ve gerekli sosyal güvenlik işlemlerinin yapılıp yapılmadığı daha kritik hale gelebiliyor.

Kaza Sonrası Tazminat Tartışması da Gündeme Gelebilir

Konu yalnızca SGK primiyle sınırlı değil.

Temizlik yapan kişinin yaralanmasında ev sahibine yüklenebilecek bir kusurun bulunup bulunmadığı da ayrıca değerlendirilebilir.

Örneğin kırık olduğu bilinen ancak çalışana bildirilmeyen bir merdivenin kullanılması, elektrik kaçağı bulunan bir cihazın temizlik amacıyla verilmesi veya tehlikeli olduğu açık bir alanda gerekli önlem alınmadan çalışma istenmesi gibi durumlarda farklı hukuki sorumluluk iddiaları gündeme gelebilir.

Türk Borçlar Kanunu’nun genel sorumluluk hükümleri kapsamında kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başka bir kişiye zarar veren kişinin oluşan zarardan sorumlu tutulması mümkün.

Ayrıca binanın veya yapı eserinin bakımındaki eksikliklerden kaynaklanan zararlar açısından da kanunda özel sorumluluk hükümleri bulunuyor.

Bu nedenle her temizlik kazasının otomatik olarak ev sahibinin sorumluluğunda olduğu söylenemeyeceği gibi, “Kendi düştü, beni ilgilendirmez” şeklindeki yaklaşım da hukuken her olay için geçerli kabul edilemez.

Kazanın nasıl meydana geldiği belirleyici oluyor.

İş Kazasının Bildirilmesi de Ayrı Bir Başlık

Bir olayın iş kazası kapsamında değerlendirilmesi halinde bildirim süreleri de önem kazanıyor.

SGK’nın iş kazalarına ilişkin açıklamalarında, hizmet akdine tabi çalışanların iş kazalarının işveren tarafından Kuruma olay tarihinden sonraki üç iş günü içerisinde bildirilmesi gerektiği belirtiliyor.

Ev hizmetlerinin kendine özgü sigortalılık yapısı nedeniyle somut olayın hangi statüde değerlendirileceği ayrıca belirlenmekle birlikte, kaza gerçekleştikten sonra sürecin görmezden gelinmesi ilerleyen dönemde daha büyük sorunlara yol açabiliyor.

Özellikle hastanede kişinin yaralanma sebebinin çalışma sırasında gerçekleşen bir kaza olarak kayda alınması, sonrasında olayın sosyal güvenlik boyutunun araştırılmasına neden olabiliyor.

Bu noktada kayıt dışı çalışma konusu da ev sahibi açısından gündeme gelebiliyor.

Profesyonel Temizlik Şirketiyle Çalışmak Neyi Değiştiriyor?

Tam da bu riskler nedeniyle ev temizliğinde bireysel olarak çalışan bir kişiyi doğrudan çağırmak yerine kurumsal hizmet sağlayıcılarına yönelenlerin sayısı artıyor.

Buradaki en önemli farklardan biri hizmet ilişkisinin yapısı.

Ev sahibi, bağımsız çalışan bir kişiyi doğrudan kendi adına ücret karşılığında çalıştırdığında sosyal güvenlik mevzuatı bakımından “çalıştıran” sıfatıyla çeşitli yükümlülüklerle karşılaşabiliyor.

Buna karşılık temizlik hizmeti bir şirketten satın alındığında ve eve gelen personel gerçekten şirketin çalışanı olarak kayıtlı ve sigortalı şekilde hizmet veriyorsa, personelin temel işverenlik ve bordro işlemleri şirket tarafından yürütülüyor.

Bu model özellikle düzenli olarak temizlik hizmeti alan ev sahipleri açısından önemli bir operasyonel kolaylık yaratıyor.

İzmir’de bu nedenle bireysel çalışan aramak yerine kurumsal bir temizlik firması İzmir üzerinden hizmet talep etmek, personel organizasyonu ve hizmet sürecinin profesyonel bir yapı üzerinden yürütülmesini isteyen tüketiciler açısından alternatif oluşturuyor.

Ancak burada yalnızca işletmenin kendisini “firma” olarak tanıtması yeterli görülmemeli. Hizmet alınan şirketin kurumsal yapısı, personelinin çalışma statüsü, hizmetin faturalandırılması ve olası hasar ya da kaza halinde uygulanacak prosedürler önceden araştırılmalı.

Fatura ve Hizmet Kaydı Neden Önemli?

Profesyonel bir şirketten hizmet almanın avantajlarından biri de işlemin kayıt altına alınabilmesi.

Bireysel günlük temizliklerde çoğu zaman taraflar arasında yazılı bir anlaşma bulunmuyor. Ücret elden ödeniyor, hangi işlerin yapılacağı sözlü olarak konuşuluyor ve çalışmanın gerçekleştiğine ilişkin herhangi bir belge düzenlenmiyor.

Her şey yolunda giderken bu durum önemli görünmeyebilir.

Ancak evde değerli bir eşyanın zarar görmesi, personelin yaralanması, anahtar teslimi konusunda sorun yaşanması veya hizmet kapsamıyla ilgili uyuşmazlık çıkması halinde tarafların ne üzerinde anlaştığını ortaya koymak zorlaşabiliyor.

Kurumsal hizmette ise sipariş kaydı, mesajlaşma, hizmet formu, fatura veya ödeme belgesi gibi kayıtların bulunması taraflar arasındaki ilişkinin niteliğinin daha kolay ortaya konulmasını sağlayabiliyor.

Bu belgeler “hiçbir sorun çıkmayacağı” garantisi vermese de uyuşmazlık halinde önemli hale gelebiliyor.

Profesyonel Firma Ev Sahibinin Bütün Sorumluluğunu Ortadan Kaldırır mı?

Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir ayrıntı bulunuyor.

Temizlik personelinin bir şirket çalışanı olması, ev sahibinin her türlü hukuki sorumluluktan otomatik olarak kurtulacağı anlamına gelmiyor.

Örneğin ev sahibi evde ciddi bir elektrik arızası bulunduğunu biliyor ancak bunu gelen personele söylemiyorsa ve çalışan bu nedenle zarar görüyorsa olayın koşullarına göre ev sahibinin kusuru ayrıca tartışılabilir.

Benzer şekilde binanın veya evdeki bir yapı unsurunun bakım eksikliğinden kaynaklanan kazalarda da farklı sorumluluk hükümleri gündeme gelebilir.

Profesyonel şirketle çalışmanın temel avantajı, çalışanla doğrudan kurulan işverenlik ilişkisinin ve buna bağlı personel süreçlerinin şirket organizasyonu içinde yürütülebilmesi.

Yani sistem riski sıfırlamıyor; tarafların sorumluluk alanlarını daha belirgin ve profesyonel hale getiriyor.

Kimyasal Maddeler ve Ekipman da Kazaya Yol Açabiliyor

Temizlik işindeki tehlikeler yalnızca yüksekten düşmeyle sınırlı değil.

Çamaşır suyu ile farklı kimyasalların bilinçsiz şekilde karıştırılması zehirli gaz oluşumuna neden olabilirken, kaygan zeminler düşmelere, yanlış kullanılan elektrikli ekipmanlar ise yaralanma veya elektrik çarpmasına yol açabiliyor.

Cam temizliği de özellikle balkonlu ve yüksek katlı konutlarda önemli bir risk alanı.

Bu nedenle profesyonel hizmet veren işletmeler açısından personelin hangi ekipmanı kullandığı, yüksek alanlarda nasıl çalıştığı ve kimyasal ürünlere ilişkin temel güvenlik kurallarını bilip bilmediği hizmet kalitesinin önemli parçalarından biri haline geliyor.

Ev sahibinin de temizlik başlamadan önce arızalı cihaz, kırık basamak, gevşek korkuluk veya benzeri bilinen tehlikeler hakkında çalışanı ya da hizmet veren firmayı bilgilendirmesi gerekiyor.

En Ucuz Hizmet Her Zaman En Düşük Maliyet Anlamına Gelmiyor

Ev temizliği hizmetinde karar çoğu zaman günlük ücret üzerinden veriliyor.

Bireysel çalışan bir kişinin fiyatı ile profesyonel bir şirketin sunduğu hizmet arasında fark olması da tüketiciyi daha düşük ücrete yöneltebiliyor.

Ancak değerlendirme yalnızca günlük temizlik bedeli üzerinden yapıldığında sosyal güvenlik, personel yönetimi, hizmet kaydı ve olası uyuşmazlıklar gibi görünmeyen unsurlar hesaba katılmamış oluyor.

Bir temizlik sırasında hiçbir problem yaşanmadığı sürece bu detaylar fark edilmeyebilir.

Fakat birkaç saniyelik bir kaza, hem çalışan hem de ev sahibi için yıllarca etkisini sürdürebilecek sonuçlara dönüşebilir.

Bu nedenle ev hizmetlerinde giderek öne çıkan yaklaşım, “Eve kimi çağırıyorum?” sorusuyla birlikte “Bu kişi hangi hukuki ve sigortalılık ilişkisi içerisinde çalışıyor?” sorusunun da sorulması.

Bir Günlük Temizlik Bile Hukuki İlişki Doğurabiliyor

Türkiye’de ev hizmetlerine yönelik sosyal güvenlik düzenlemelerinin temel mesajı aslında oldukça açık: Çalışmanın kısa süreli olması, yapılan işi otomatik olarak kayıt dışı veya hukukun dışında bırakmıyor.

2026 yılında ayda 10 günden az ev hizmetlerinde çalışanlar için dahi iş kazası ve meslek hastalığı primine yönelik özel bir sistemin devam ediyor olması bunun en somut göstergelerinden biri.

Ev sahibinin doğrudan bir kişiyi çalıştırdığı model ile personelini kendi organizasyonu içerisinde istihdam eden profesyonel bir şirketten hizmet satın aldığı model arasında bu nedenle önemli farklar bulunuyor.

Tüketici açısından güvenli yaklaşım; hizmeti kimin verdiğini, personelin hangi statüde çalıştığını ve olası bir kazada sorumluluk süreçlerinin nasıl yürütüleceğini baştan bilmekten geçiyor.

Çünkü ev temizliği birkaç saat içinde tamamlanabilir; fakat o birkaç saat içerisinde meydana gelen ciddi bir kaza, konuyu basit bir “gündelikçi meselesi” olmaktan çıkararak sosyal güvenlik ve tazminat hukukunun konusu haline getirebilir.