ABD'de bilim insanlarının okyanusun derinliklerinden çıkardığı kaya örnekleri, laboratuvarda beklenmedik bir olaya neden oldu. Deniz tabanından alınan 57 kaya örneğinden ikisi, inceleme sırasında kendiliğinden alev aldı. Sıcaklığın 100 dereceyi aşmasıyla sonuçlanan olay, deniz altı madenciliğinde karşılaşılabilecek tehlikelere ilişkin yeni bir araştırmanın konusu oldu.

OKYANUSUN DERİNLİKLERİNDEN 57 KAYA ÇIKARILDI

ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS) öncülüğünde yürütülen araştırma kapsamında, 2022 yılında Pasifik Okyanusu'nun kuzeydoğusundaki Escanaba Çukuru'nda incelemeler gerçekleştirildi.Oregon ve Kaliforniya eyaletleri açıklarında bulunan bölgede, uzaktan kumandalı su altı araçlarıyla dört farklı alandan toplam 57 kaya örneği toplandı.Bilim insanları, deniz tabanındaki sıcak su kaynaklarının çevresinde oluşan ve çeşitli metaller içeren kayaları incelemek üzere laboratuvara götürdü.

İKİ KAYA ÖRNEĞİ KENDİLİĞİNDEN TUTUŞTU

Laboratuvarda yapılan incelemelerde örnekler önce dondurarak kurutma işleminden geçirildi, ardından parçalanmaya başlandı.Ancak metal sülfür bakımından zengin iki kaya örneği, işlem sırasında beklenmedik biçimde kendiliğinden tutuştu.Yaşanan kimyasal tepkime nedeniyle sıcaklığın 100 derecenin üzerine çıktığı ve kaya örneklerinin oksitlendiği belirlendi.Araştırmacılar, olayın nedenini anlamak için tutuşan örneklerle aynı bölgeden alınan diğer kayaların kimyasal yapılarını karşılaştırdı.

KAYALAR NEDEN ALEV ALDI?

Bilim insanlarının incelemelerine göre olayın temelinde, kayaların içerdiği nanokristalin markazit adı verilen demir sülfür minerali bulunuyor.Bu mineralin oksijenle tepkimeye girdiğinde ısı açığa çıkarabildiği, uygun koşullarda oluşan ısının birikerek kendiliğinden yanmaya neden olabildiği değerlendirildi.Araştırmacılar, özellikle kayaların parçalanması ve havayla temas etmesi sırasında başlayan kimyasal süreçlerin bu tepkimeyi hızlandırabileceğine dikkat çekti.Araştırmanın sonuçları, okyanus tabanındaki mineral kaynaklarının gelecekte işletilmesi durumunda ortaya çıkabilecek güvenlik risklerini de gündeme getirdi.Uzmanlara göre deniz tabanından yüzeye çıkarılan minerallerin oksijen, sıcaklık, basınç ve nem koşullarındaki değişimlere nasıl tepki verdiğinin ayrıntılı biçimde araştırılması gerekiyor.Bilim insanları, bulguların bütün deniz tabanı kayalarının yanabileceği anlamına gelmediğini, ancak belirli mineral yapılarına sahip örneklerin özel güvenlik önlemleri gerektirebileceğini vurguladı.2022 yılındaki incelemelerde ortaya çıkan olayın sonuçları, 28 Eylül 2026 tarihinde Scientific Reports adlı bilimsel dergide yayımlandı.