Sayıştay Başkanlığı, İzmir Menderes Belediyesi’nin 2025 yılına ait Düzenlilik Denetim Raporu’nu yayımladı. Yayınlanan rapor, belediyenin mali yönetiminden insan kaynaklarına, taşınmaz idaresinden yerel vergi ve harçların takibine kadar birçok alanda mevzuata aykırı uygulamalar ve usulsüzlükler gerçekleştiğini ortaya koydu.

Sayıştay denetçileri tarafından hazırlanan raporda, belediyenin mali tablolarına ilişkin 10 adet "Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgu" ve mali tablolar dışında kalan mevzuata aykırılıkları içeren 22 adet "Diğer Bulgu" olmak üzere toplam 32 maddelik dev bir ihlal ve noksanlık listesi sıralandı.

1. MALİ TABLOLARI GÖLGELEYEN UYGULAMALAR

Sayıştay, Menderes Belediyesi’nin 2025 yılı bilanço ve faaliyet sonuçları tablolarında yer alan hesap hataları ile muhasebe standartlarına uymayan işlemlerini şu başlıklar altında raporlaştırdı:

1. Duran Varlık Değer Artışları Doğrudan Gider Kaydedildi: İlçe sınırları içerisindeki yolların bakım-onarımı için yapılan 1.937.987,06 TL’lik harcama, duran varlığın kayıtlı değerine eklenmek yerine doğrudan giderleşti.

2. Tahsis Edilen Taşınmazlar Yanlış Hesaplarda: Mülkiyeti belediyeye ait olup başka kamu kurumlarına tahsis edilen 32 adet arsa ve bina, ilgili yardımcı varlık hesaplarında (250 ve 252 alt hesapları) izlenmedi.

3. Kıdem Tazminatı Muhasebe Hatası: Emekli olan işçilere ödenen toplam 11.225.550,92 TL tutarındaki kıdem tazminatları, "372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı" yerine doğrudan "630 Giderler Hesabı" üzerinden işleme alındı.

4. Satılan Taşınmazlar Satış Bedeli Üzerinden Çıkarıldı: İhale yoluyla satılan taşınmazlar, muhasebe kayıtlarından "kayıtlı değerleri" üzerinden düşülmesi gerekirken "satış bedelleri" esas alınarak çıkarıldı; kar/zarar hesapları (600/630) kullanılmadı.

5. Geçici Kabul Noksanları Yanlış Hesaba Yatırıldı: Yapım işleri hakedişlerinden kesilen teminat niteliğindeki geçici kabul noksanlığı tutarları "330 Alınan Depozito ve Teminatlar" yerine "333 Emanetler" hesabına aktarıldı.

6. Amortisman İşlemlerinde Skandal Hatalar: Varlık hesaplarında duran bazı kalemlere hiç amortisman ayrılmazken, bazılarında varlık değerinin katbekat üzerinde "fazla amortisman" ayrıldığı tespit edildi. (Örn. 71,7 milyon TL değerindeki meydanlar için 82,8 milyon TL amortisman ayrıldı).

7. Yazılım Alımları Doğrudan Gider Yazıldı: 1.074.512,08 TL tutarındaki bilgisayar programı ve yazılım alımları "260 Haklar Hesabı" yerine doğrudan gider kaydedildi.

8. Şirkete Devredilen Taşınmazlar İzlenmedi: Belediye Meclisi kararıyla belediye şirketine devredilen 14 adet kafeterya ve restoran gibi işletme hakkı devirli taşınmaz, "256 Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabı"na geçirilmedi.

9. Tahsis Amortismanları Net Değerde Yok: Başka kurumlara tahsis edilen 32 taşınmaza ait birikmiş amortismanlar "500 Net Değer Hesabı" altında izlenmedi.

10. Sermaye Paylarına Enflasyon Düzeltmesi Yapılmadı: Belediyenin iştirakleri/şirketleri için "241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı"nda yapması gereken enflasyon düzeltme kayıtları uygulanmadı.

2. İDARİ VE MEVZUATSAL HUSUSLAR (DİĞER BULGULAR)

Raporda belediyenin operasyonel işlemleri, personel bütçesi, ihale süreçleri ve vergi tahsilat yetersizliklerine yönelik dikkat çekici bulgular yer aldı:

· Personel Gider Sınırı Aşılması: Yasal düzenlemelere göre belediye ve şirket personelinin toplam giderinin, bütçe gelirlerinin yeniden değerlenmiş halinin %40’ını (422,6 milyon TL) aşmaması gerekirken; gerçekleşen personel gideri 615.838.483,74 TL (%58,28) olarak kayıtlara geçti.

· Ecrimisil Kiralama Yöntemi Yapıldı: Belediyeye ait 19 taşınmaz, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu uyarınca ihale edilmek yerine usulsüz bir şekilde ecrimisil (işgaliye) karşılığında kullandırılmaya devam ettirildi.

· Kira Alacakları Takipsiz Kaldı: 2025 yılındaki 42.278.245,80 TL’lik kira tahakkukuna karşılık yalnızca 27.189.133,46 TL tahsilat yapılabildi. Kirasını ödemeyen yüklenicilere ilişkin hukuki süreçlerin ve iş akışlarının belirsiz bırakıldığı görüldü.

· Yetkisiz Tahsisler ve Süresiz Kullanım: 17 adet taşınmazın kamu kurumlarına "süresiz" olarak tahsis edildiği tespit edilirken; kamu idaresi niteliği taşımayan özel bir vakfa 25 yıllığına taşınmaz tahsis edildiği belirlendi.

· Sayıştay İlamları Tahsil Edilmedi: Kesinleşmiş Sayıştay ilamından doğan 56.975,00 TL'lik borcun takibinin yapılmadığı ve tahsil edilmediği açıklandı.

· Sayıştay Raporları Meclis’ten Gizlendi: Geçmiş dönem Sayıştay denetim raporlarının belediye meclisi bilgisine ve gündemine sunulmadığı ortaya çıktı.

· Sosyal Denge Sözleşmesi Aykırılıkları: Sendika ile yapılan Sosyal Denge Sözleşmesi’ne kanun dışı ek sosyal haklar ve doğal afet yardımları eklendiği ve "Yeni sözleşme yapılana kadar eski sözleşme geçerlidir" maddesi konularak toplu sözleşme süre sınırının ihlal edildiği saptandı.

· İhale Komisyonunda Yanlış Uzmanlar: Kamyon ve iş makinesi kiralama ihalesinin ihale komisyonuna teknik uzman olarak 2 adet "Peyzaj Mimarı" görevlendirildi.

· İnşaat Sigortalarında Yüksek Muafiyet: Yapım ihalelerinde yüklenicilerin yaptırdığı All-Risk sigorta poliçelerinde, mevzuatın belirlediği %2'lik azami muafiyet sınırının üzerinde oranlara izin verildi.

· Tahmin Bedel Araştırmaları Yersiz Yapıldı: Satış ve kiralama ihalelerinde tahmini bedel hesaplanırken ticaret/sanayi odaları veya bilirkişilerden resmi görüş alınmadığı, ihale dosyalarında belge bulunmadığı aktarıldı.

· Vergi ve Harç Kayıpları:

o İşyeri Ruhsatları: Vergi dairesinde aktif 4.365 işletmenin belediyeden işyeri açma ve çalışma ruhsatı almadan faaliyette bulunduğu,

o Çevre Temizlik Vergisi (ÇTV): 5.840 faal işyerine ÇTV mükellefiyeti tesis edilmediği,

o İlan ve Reklam Vergisi: 7.925 faal işyerine İlan-Reklam vergisi kaydı açılmadığı,

o Eğlence Vergisi: Gece kulübü, bar, tema park gibi 46 eğlence mekanından vergi tahakkuk ettirilmediği,

o Ruhsattan Muaf Meslekler: Avukat, noter, tabip gibi ruhsat muafiyeti olan 92 işyerine ÇTV ve İlan-Reklam vergisi mükellefiyeti kurulmadığı belirlendi.

· Paylar İlgili Kurumlara Yatırılmadı:

o Tahsil edilen 12 milyon TL'lik işyeri ÇTV'sinden Büyükşehir Belediyesi'ne aktarılması gereken %20'lik pay (2.406.554,86 TL) gönderilmedi.

o Tahsil edilen 8.878.947,45 TL tutarındaki Taşınmaz Kültür Varlıklarını Koruma Katkı Payı, İzmir YİKOB (Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı) hesabına aktarılmadı.

· Gecekondu Fonu Amacı Dışında Harcandı: Gecekondu Fonu hesabında toplanması gereken gelirlerin fon hesabına aktarılmayıp belediyenin cari harcamalarında kullanıldığı tespit edildi.

· Taşınmaz Formları ve Cins Tashihleri: Taşınmazların mevcut kullanımı ile tapu kayıtları arasındaki farklılıkları giderecek cins tashihi işlemlerinin yapılmadığı ve yönetmelik gereği tutulması elzem olan taşınmaz kayıt formlarının düzenlenmediği raporlandı.

3. 2025 YILI MALİ VE PERSONEL BİLANÇOSU

Sayıştay raporunda Menderes Belediyesi’nin 2025 yılı bütçe gerçekleşmeleri ve insan kaynakları yapısına ilişkin şu rakamlara yer verildi:

· Bütçe Gelir ve Gideri: 2,16 milyar TL olarak tahmin edilen 2025 yılı bütçe gelirleri 1.052.040.491,94 TL (%48,64 gerçekleşme) seviyesinde kaldı. Toplam bütçe gideri ise 1.414.999.093,63 TL (%65,03 gerçekleşme) olarak gerçekleşti. Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu 1,48 milyar TL olarak kaydedildi.

· Personel Durumu: Belediyede 113 memur ve 23 kadrolu işçi olmak üzere toplam 136 kadrolu personel; 696 sayılı KHK kapsamında belediye şirketleri üzerinden çalışan 758 taşeron/şirket personeli bulunmaktadır.

Sayıştay, raporda yer alan tüm bulgular için Menderes Belediyesi yönetimi tarafından verilen cevabi yazılarda hataların kabul edildiğini ("bulguya iştirak edilmiştir") ve gerekli düzeltme çalışmalarının başlatılacağının beyan edildiğini kaydetti.